Stemberger, Pet-nat, Vitovska, Malvasia Istriana, Kras, Słowenia

Jak smakuje i pachnie

Stemberger Pet-Nat to naturalnie musujące, wytrawne wino ze słoweńskiego regionu Kras. Powstaje z dwóch charakterystycznych dla tego obszaru białych odmian winorośli: Vitovskiej (70%) i Malvasii Istriana (30%). Łączy świeżość owoców cytrusowych i tropikalnych z delikatną strukturą uzyskaną dzięki maceracji oraz spontanicznemu charakterowi fermentacji.

Barwa jest jasnozłota, z delikatnymi pomarańczowymi refleksami i naturalnym zmętnieniem. Obecność osadu drożdżowego stanowi charakterystyczny element wina produkowanego metodą pet-nat. Musowanie jest żywe, energetyczne i nieco bardziej swobodne niż w klasycznych winach musujących.

W aromacie pojawiają się mandarynki, grejpfruty, ananas i marakuja. Cytrusowa świeżość łączy się z dojrzałymi owocami egzotycznymi, tworząc interesujący kontrast pomiędzy soczystością a delikatną cierpkością.

Vitovska nadaje winu świeżość, subtelną kwasowość i strukturę. Jest odmianą o stosunkowo powściągliwej aromatyce, dlatego dobrze współpracuje z bardziej wyrazistą Malvasią Istriana, która wnosi nuty owocowe, kwiatowe i ziołowe.

Po chwili można odnaleźć również skórkę pomarańczy, białą porzeczkę i subtelne akcenty suszonych ziół. Naturalny osad drożdżowy może wzbogacać bukiet o delikatne skojarzenia ze świeżym pieczywem i fermentującymi owocami.

W ustach Stemberger Pet-Nat jest wytrawny, lekki, soczysty i niezwykle orzeźwiający. Dominują mandarynka, marakuja, ananas i grejpfrut, którym towarzyszy charakterystyczna kwasowość Vitovskiej. Krótki kontakt ze skórkami nadaje winu dodatkową strukturę i subtelną goryczkę.

Naturalne musowanie zwiększa wrażenie świeżości. Wino zachowuje lekkość i dużą pijalność, ale nie jest jednowymiarowe. Połączenie dwóch odmian, maceracji i fermentacji w butelce zapewnia mu interesującą teksturę.

Finisz jest świeży, owocowy i wytrawny, z cytrusową goryczką oraz delikatnym akcentem ziołowym.

Pet-Nat najlepiej pić młodo, kiedy jego musowanie i owocowa aromatyka są najbardziej wyraziste. Zalecana temperatura podania wynosi około 6–8°C.

Przed otwarciem butelkę należy dobrze schłodzić i pozostawić w pozycji pionowej. Obecność naturalnego osadu oraz ciśnienia może powodować intensywne pienienie, dlatego warto otwierać ją ostrożnie, bez wcześniejszego wstrząsania.

Sugestie gastronomiczne

Stemberger Pet-Nat doskonale sprawdza się jako aperitif oraz w towarzystwie lekkich przekąsek, owoców morza, ryb, warzyw i świeżych serów. Warto podać go do krewetek, małż, grillowanych kalmarów, ceviche, sushi, sałatek z cytrusowym dressingiem albo koziego sera. Naturalne musowanie i wyraźna kwasowość dobrze równoważą tłuszcz, natomiast egzotyczna owocowość pasuje do potraw z dodatkiem limonki, kolendry i delikatnych przypraw. Interesującym połączeniem będą również regionalne słoweńskie przekąski, w tym dojrzewająca szynka prsut, lokalne sery i świeże pieczywo.

Kto stoi za tym winem

Sebastijan i Loredana Stembergerowie prowadzą rodzinne gospodarstwo winiarskie w miejscowości Sepulje, w słoweńskim regionie Kras. Posiadłość znajduje się na historycznym gospodarstwie Turk, którego tradycje winiarskie sięgają wielu pokoleń.

Szczególnym świadectwem historii tego miejsca jest rosnący przy gospodarstwie krzew winorośli liczący ponad 300 lat. Stanowi on symbol przywiązania rodziny do lokalnego dziedzictwa i tradycyjnej uprawy winorośli.

Stembergerowie posiadają winnice w dwóch częściach Krasu: w okolicach Sepulje oraz w pobliżu historycznego Stanjel, na krawędzi płaskowyżu górującego nad Doliną Vipavy.

Sebastijan jest zwolennikiem naturalnego podejścia do winiarstwa. W gospodarstwie stosuje zasady uprawy ekologicznej oraz praktyki biodynamiczne. Winogrona zbierane są wyłącznie ręcznie, a ingerencja w proces produkcji ograniczana jest do niezbędnego minimum.

Istotną rolę odgrywa także wykorzystanie tradycyjnych materiałów. W piwnicy znajdują się beczki i zbiorniki wykonane z dębu, akacji oraz miejscowego wapienia.

Stemberger należy do pionierów produkcji pet-natów w Słowenii. Inspirację do ich tworzenia przywiózł z podróży po Francji, gdzie poznał rosnącą popularność naturalnie musujących win.

Początkowo produkował zaledwie kilkaset butelek. Z czasem rozwinął kolekcję obejmującą różne interpretacje tej metody, wykorzystując zarówno białe odmiany regionu, jak i czerwonego Refosco, z którego powstaje miejscowy Teran.

Jaka jest historia i idea wina

Pet-Nat, czyli petillant naturel, oznacza naturalnie musujące wino produkowane metodą pradawną – methode ancestrale. Jej najważniejszą cechą jest zakończenie rozpoczętej wcześniej fermentacji alkoholowej bezpośrednio w butelce.

W przeciwieństwie do metody tradycyjnej, wykorzystywanej między innymi podczas produkcji szampana, nie przeprowadza się osobnej, drugiej fermentacji po dodaniu cukru i drożdży. Wino jest butelkowane, gdy pierwotna fermentacja jeszcze trwa, a pozostały naturalny cukier zostaje przekształcony w alkohol i dwutlenek węgla.

Stemberger wykorzystuje tę metodę do stworzenia wina, które ma być świeże, spontaniczne i bezpośrednio związane z miejscowym siedliskiem.

Wybór odmian nie jest przypadkowy. Vitovska jest jednym z najważniejszych symboli winiarskich Krasu, cenionym za świeżość, strukturę oraz zdolność odzwierciedlania warunków lokalnego siedliska. Malvasia Istriana uzupełnia ją bardziej owocową i aromatyczną osobowością.

Wspólnie tworzą wino o regionalnym charakterze, ale zdecydowanie współczesnym stylu.

Producent nie usuwa naturalnego osadu drożdżowego i nie dodaje siarki. Dzięki temu Pet-Nat zachowuje charakterystyczną teksturę oraz aromaty związane z naturalnym przebiegiem fermentacji.

Nie jest to wino tworzone z myślą o wieloletnim dojrzewaniu ani naśladowaniu szampana. Jego największym atutem jest świeżość, żywe musowanie i swobodny charakter. Stanowi również interesujące wprowadzenie do świata win naturalnych.

Terroir i metoda produkcji

Kras jest wapiennym płaskowyżem położonym w południowo-zachodniej Słowenii, w bezpośrednim sąsiedztwie włoskiego regionu Carso. Jego krajobraz tworzą kamieniste wzgórza, niewielkie winnice i charakterystyczna czerwona gleba określana jako terra rossa.

Winnice Stembergerów znajdują się na wysokości około 280–360 metrów nad poziomem morza. W okolicach Sepulje dominują czerwone gleby bogate w związki żelaza, rozwinięte na podłożu wapiennym. Natomiast w pobliżu Stanjel występuje również flisz.

Klimat regionu kształtują wpływy Morza Adriatyckiego oraz chłodniejsze masy powietrza napływające od strony Alp. Szczególnie charakterystycznym elementem jest silny wiatr bora, który przewietrza winnice, ogranicza wilgotność i wpływa na warunki dojrzewania winogron.

Wapienne podłoże, ograniczona ilość gleby i dobre przewietrzanie tworzą wymagające warunki uprawy. Jednocześnie pozwalają odmianom takim jak Vitovska i Malvasia Istriana zachować świeżość i rozwinąć indywidualny charakter.

Wszystkie winogrona zbierane są ręcznie, zgodnie z ekologiczną filozofią gospodarstwa.

Owoce poddawano maceracji przez około 8–10 dni w otwartych kadziach. Podczas tego procesu ręcznie zanurzano kożuch skórek i stosowano mieszanie osadu. Kontakt ze skórkami pozwolił wydobyć dodatkowe aromaty, delikatną strukturę fenolową oraz charakterystyczne pomarańczowe refleksy.

Przed zakończeniem fermentacji wino jest butelkowane. Pozostały cukier zostaje przekształcony przez drożdże w alkohol i dwutlenek węgla, który odpowiada za naturalne musowanie.

Wino pozostaje w butelce razem z osadem drożdżowym. Nie jest degorżowane ani dosładzane.

Rezultatem jest wytrawny Pet-Nat o naturalnie mętnej strukturze, żywym musowaniu oraz aromatach mandarynki, grejpfruta, marakui i ananasa. Świeżość Vitovskiej, aromatyczność Malvasii Istriana i charakterystyczne wapienne siedlisko Krasu nadają mu indywidualną osobowość.

W skrócie:

Podawać z: jako aperitif, z lekkimi przekąskami, owocami morza, rybami, oraz delikatnymi serami.

Temperatura serwowania: 6^o - 8^oC

Apelacja: Kras / Primorska

Kupaż: Vitovska 70%, Malvasia Istriana 30%

Dojrzewanie: metoda Petillant Naturel

Gleby: flisz i terra rossa

Położenie winnicy: 280–360 m n.p.m.