Visintini, Friulano, Friuli Colli Orientali, Włochy

Jak smakuje i pachnie

Friulano Visintini pokazuje klasyczne, przejrzyste oblicze jednej z najważniejszych białych odmian północno-wschodnich Włoch. Nie opiera się na intensywnym aromacie owoców egzotycznych ani na wysokiej, ostrej kwasowości. Jego charakter budują białe owoce, kwiaty, zioła, wytrawna struktura oraz delikatna migdałowa goryczka, która jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków odmiany.

W kieliszku ma słomkowo-żółtą barwę z subtelnymi zielonkawymi refleksami. Kolor pozostaje jasny i świeży, zgodny ze stylem wina dojrzewającego w stalowych zbiornikach, bez wpływu dębowej beczki.

Aromat otwiera się białymi kwiatami, świeżym jabłkiem i pestkami jabłka. Po chwili pojawiają się cytryna, grejpfrut oraz delikatne tony jasnego miąższu owoców. Owoc nie jest przesadnie dojrzały ani słodki – zachowuje czysty, lekko chłodny i wytrawny charakter.

W tle można odnaleźć świeże zioła, skórkę cytrusów oraz subtelny akcent surowych migdałów. Nie jest to wino bardzo ekspresyjne w pierwszej chwili. Aromaty rozwijają się stopniowo, szczególnie gdy Friulano ogrzeje się o kilka stopni w kieliszku.

W ustach wino jest wytrawne, świeże i lekko zaokrąglone. Pierwszy plan zajmują jabłko, grejpfrut oraz białe owoce, po których pojawiają się zioła, pestki i delikatna migdałowa nuta. Kwasowość pozostaje umiarkowana, dlatego wino nie sprawia wrażenia ostrego ani bardzo szczupłego.

Za świeżość odpowiada nie tylko kwasowość, lecz także wytrawność, cytrusowy charakter i wyraźna smakowa soczystość. Wino ma przy tym więcej koncentracji niż można oczekiwać po jego jasnej barwie i pozornie lekkim stylu. 

Dojrzewanie na osadzie drożdżowym w stalowych zbiornikach delikatnie poszerza środkową część podniebienia. Wino nie staje się przez to kremowe w takim stopniu jak biel fermentowana w beczce. Zyskuje natomiast gładszą fakturę, lepsze połączenie poszczególnych smaków i nieco większą objętość.

Finisz jest wytrawny, czysty i lekko słony. Powracają w nim skórka grejpfruta, suszone zioła oraz charakterystyczny posmak gorzkiego migdału. Ta subtelna goryczka porządkuje owoc i sprawia, że Friulano dobrze odnajduje się przy stole.

To wino spokojne, ale nie anonimowe. Nie próbuje imponować intensywnością aromatów. Jego siłą jest równowaga pomiędzy jasnym owocem, ziołowością, wytrawną strukturą i migdałowym zakończeniem.

Im znacznik na suwaku bliżej słowa "proste", tym wino jest uboższe w smaki i aromaty. Gdy suwak znajduje się przy słowie "złożone", wino pachnie i smakuje różnymi owocami, kwiatami, ziołami, ziemią, skórą, przetworami, itp. 
Pozycja znacznika przy słowie "słodkie" informuje o dużej zawartości naturalnego cukru (>200g/l). Gdy jest on tuż przy określeniu "wytrawne" oznacza, że w winie jest zaledwie 0-2 gramy cukru resztkowego.
Znacznik ustawiony pomiędzy słowami "łagodne" i "kwasowe" pokazuje poziom kwasowości wina. Im jest on bardziej po prawej stronie, tym ta intensywność wyższa.

Sugestie gastronomiczne

Friulano można podać jako aperitif, ale jego lekko słony, ziołowy charakter najlepiej wykorzystać przy jedzeniu. Klasycznym regionalnym połączeniem będzie prosciutto di San Daniele lub inna delikatna, długo dojrzewająca szynka. Wino dobrze pasuje również do frittaty, omletów ze świeżymi ziołami, risotta z pietruszką, tymiankiem albo zielonymi warzywami, tart warzywnych, szparagów, krewetek, białych ryb i łagodnych serów. Można zestawić je także z makaronem z pesto, kurczakiem doprawionym ziołami lub krewetkami podanymi na kremie ziemniaczanym. Najlepiej rozpocząć serwowanie w temperaturze 10–12°C; po lekkim ogrzaniu w kieliszku wyraźniej pokażą się migdały, zioła i pełniejsza struktura.

Kto stoi za tym winem

Visintini jest rodzinną winnicą położoną w Gramogliano, na terenie gminy Corno di Rosazzo. To południowa część apelacji Friuli Colli Orientali, znajdująca się blisko Collio oraz granicy ze Słowenią.

Historia samego miejsca sięga 1290 roku. Najbardziej charakterystycznym elementem posiadłości pozostaje zachowana część średniowiecznego zamku Gramogliano, przebudowywanego w kolejnych stuleciach i ponownie odtwarzanego po trzęsieniu ziemi, które nawiedziło Friuli w 1976 roku.

Zamek wraz z przyległymi gruntami został kupiony przez Domenica Visintiniego w 1884 roku. W 1915 roku posiadłość przejął jego syn Umberto i rozwinął w niej działalność rolniczą. Kolejne pokolenie, reprezentowane przez Andreę Visintiniego, kontynuowało uprawę ziemi i winorośli.

W 1988 roku do gospodarstwa dołączył Oliviero Visintini. To właśnie wtedy produkcja wina zaczęła odgrywać coraz ważniejszą rolę. Od 2002 roku winnicę prowadzą Oliviero oraz jego siostry, Cinzia i Palmira.

Rodzina gospodaruje obecnie na około 32 hektarach, z których większość leży w granicach Friuli Colli Orientali. Winnice posiadają certyfikat ekologiczny, natomiast w uprawie stosowane są również praktyki biodynamiczne. Producent wyraźnie rozróżnia te dwa obszary: ekologiczność jest certyfikowana, podczas gdy biodynamika pozostaje przyjętym sposobem pracy, ale nie jest objęta osobnym certyfikatem.

Celem pozostaje zachowanie czytelnego charakteru odmian i miejsca. W zależności od rodzaju wina wykorzystywane są zbiorniki stalowe, beton, drewno lub amfory. W przypadku podstawowego Friulano wybrano stal i dojrzewanie na osadzie, aby nie przykrywać delikatnego aromatu odmiany wpływem beczki.

Jak jest historia i idea wina

Friulano jest jednym z najważniejszych symboli winiarskiej tożsamości Friuli. Odmiana jest uprawiana w regionie od pokoleń i została opisana w miejscowych źródłach już ponad dwa stulecia temu. Przez długi czas używano wobec niej nazwy Tocai Friulano.

Po sporze dotyczącym ochrony nazwy węgierskiego Tokaju i orzeczenia europejskiego trybunału określenie Tocai Friulano zostało wycofane. Na etykietach pozostała skrócona nazwa Friulano, która jeszcze mocniej związała odmianę z regionem jej uprawy.

Friulano nie ma związku z węgierskimi winami tokajskimi. Tokaj jest nazwą miejsca i apelacji, a jego najważniejszą odmianą pozostaje Furmint. Włoskie Friulano jest innym szczepem i tworzy przede wszystkim wytrawne białe wina o aromatach kwiatów, jabłka, ziół i migdałów.

Visintini traktuje tę odmianę jako wino reprezentujące region w najbardziej bezpośredni sposób. Nie zastosowano tu beczki ani rozbudowanych technik mających zmienić naturalny profil owoców. Stal pozwala zachować świeżość i jasność aromatów, natomiast kontakt z osadem dodaje winu odpowiedniej objętości.

W ten sposób powstaje Friulano przeznaczone zarówno do swobodnego picia, jak i do podawania przy stole. Jest przystępne, ale nie uproszczone. Zachowuje najważniejsze cechy szczepu: umiarkowaną kwasowość, ziołowość, smakową soczystość oraz delikatnie gorzki migdałowy finisz.

To także wyraźnie inna interpretacja niż bardziej eksperymentalne Friulano Amphora tego samego producenta. Wersja dojrzewająca w stali koncentruje się na świeżości, czystości owocu i bezpośrednim pokazaniu odmiany, bez struktury i utlenionych niuansów wynikających z długiego kontaktu ze skórkami oraz dojrzewania w amforze.

Terroir i metoda produkcji

Wino powstaje w 100% z odmiany Friulano i posiada apelację Friuli Colli Orientali DOP. Winogrona pochodzą z winnic położonych w okolicach Corno di Rosazzo, na południowych krańcach pasma wzgórz rozciągającego się we wschodniej części prowincji Udine.

Parcele wykorzystywane do produkcji tego wina znajdują się na wysokości około 90 metrów nad poziomem morza. Gleby są tam gliniaste i margliste. Glina pomaga zatrzymywać wodę, natomiast margiel wpływa na sposób ukorzeniania się krzewów oraz stopniowe dojrzewanie winogron.

W szerszej części Friuli Colli Orientali charakterystycznym elementem podłoża jest formacja określana miejscowo jako ponca. Tworzą ją naprzemienne warstwy margla i piaskowca pochodzenia eoceńskiego. Kruche skały stopniowo rozpadają się pod wpływem warunków atmosferycznych, tworząc gleby dobrze nadające się do uprawy winorośli na wzgórzach.

Położenie pomiędzy Alpami Julijskimi i Adriatykiem pozwala łączyć dojrzewanie owoców z zachowaniem świeżości. Wzgórza są dobrze przewietrzane, a różnice temperatur pomiędzy dniem i nocą pomagają utrzymać kwiatowy, ziołowy i cytrusowy charakter białych odmian.

Po zbiorze winogrona są przetwarzane z myślą o zachowaniu czystego profilu odmiany. Wino nie dojrzewa w dębowych beczkach. Po fermentacji pozostaje na osadzie drożdżowym w zbiornikach ze stali nierdzewnej.

Kontakt z osadem zwiększa objętość i wygładza strukturę, ale stal nie wprowadza dodatkowych aromatów wanilii, tostów ani przypraw. Dzięki temu głównym tematem pozostają jabłko, kwiaty, zioła, cytrusy i gorzki migdał.

W skrócie:

Podawać z: jako aperitif, surową dojrzewającą szynką, omletami i ziołowym risotto.

Temperatura serwowania: 10^o - 12^oC

Apelacja: D.O.P. Friuli Colli Orientali

Dojrzewanie: na osadzie w stalowych zbiornikach

Gleby: glina, margiel

Położenie winnicy: 90 m. n. p. m.