Visintini, Pinot Grigio (Ramato), Friuli, Włochy

Jak smakuje i pachnie

Pinot Grigio Visintini pokazuje odmianę w stylu mocno związanym z tradycją Friuli. Nie jest to niemal bezbarwne, bardzo lekkie Pinot Grigio, którego charakter ogranicza się do cytrusowej świeżości. Krótka maceracja moszczu ze skórkami nadaje winu subtelnie miedzianą barwę, bardziej rozbudowaną strukturę i wyraźnie gastronomiczny charakter.

W kieliszku pojawia się jasny odcień starego złota, miedzi i łupiny cebuli. Kolor nie wynika z utlenienia ani dojrzewania w beczce. Skórki dojrzałego Pinot Grigio mają naturalnie szaroróżową, niekiedy lekko fioletową barwę, a krótki kontakt z moszczem pozwala wydobyć z nich część pigmentu.

Aromat otwiera się dojrzałą gruszką, jasnym jabłkiem i delikatnym miodem akacjowym. Owoc jest spokojny i miękki, ale nie przechodzi w stronę słodyczy. Wino pozostaje wytrawne, a miodowy akcent rozwija przede wszystkim bukiet, nie oznaczając obecności wyraźnego cukru resztkowego.

Po chwili pojawiają się skórka gruszki, suszone polne kwiaty i subtelne nuty ziołowe. Krótka maceracja może przynosić również delikatny akcent herbaciany oraz lekko cierpkie skojarzenie ze skórką owoców. Nie są to jednak intensywne aromaty fermentacji ze skórkami znane z mocno zbudowanych win pomarańczowych.

W ustach Pinot Grigio jest wytrawne, świeże i owocowe. Pierwszy plan zajmuje soczysta gruszka, po której pojawiają się jabłko, skórka cytrusów i łagodna nuta miodu akacjowego. Kwasowość jest wyraźna, ale nie agresywna. Nadaje winu energię i równoważy jego nieco szerszą, bardziej zaokrągloną strukturę.

Kontakt ze skórkami zmienia przede wszystkim fakturę. Wino ma nieco więcej ciężaru i delikatnie wyczuwalną werwę na podniebieniu, której zwykle brakuje w Pinot Grigio winifikowanym całkowicie na biało. Nie staje się jednak mocno taniczne ani surowe. Pozostaje lekkie i przystępne, a subtelna cierpkość jedynie porządkuje owoc.

Dojrzewanie na osadzie drożdżowym w stalowych zbiornikach poszerza środkową część podniebienia. Osad wygładza strukturę i pozwala lepiej połączyć owoc, kwasowość oraz delikatne nuty pochodzące ze skórek. Stal zachowuje natomiast czystość aromatów i nie wprowadza wanilii, tostów ani przypraw charakterystycznych dla dębowych beczek.

Przy wyższym alkoholu wino ma większą koncentrację niż wiele prostych przykładów Pinot Grigio. Alkohol dodaje mu objętości, ale jest równoważony przez świeżość, wytrawność i subtelną cierpkość. Całość pozostaje harmonijna i nie sprawia wrażenia ciężkiej.

Finisz jest świeży, owocowy i lekko wytrawnie cierpki. Powracają w nim gruszka, skórka jabłka, miód akacjowy oraz delikatny ziołowo-herbaciany akcent. Wino kończy się spokojnie, bez ostrej kwasowości i bez wyraźnej goryczki.

To Pinot Grigio stojące pomiędzy klasycznym winem białym a bardziej zdecydowanym winem macerowanym. Ma miedzianą barwę i delikatnie zaznaczoną strukturę skórek, ale zachowuje świeżość, lekkość i bezpośrednią owocowość. Dzięki temu może być dobrym wprowadzeniem do win typu ramato oraz łagodniejszych win pomarańczowych.

Im znacznik na suwaku bliżej słowa "proste", tym wino jest uboższe w smaki i aromaty. Gdy suwak znajduje się przy słowie "złożone", wino pachnie i smakuje różnymi owocami, kwiatami, ziołami, ziemią, skórą, przetworami, itp. 
Znacznik przy słowie "gładkie" oznacza, że wino ma bardzo mało tanin, czyli substancji powodujących uczucie ściągania i suchości w ustach. "Garbnikowe" świadczy o sytuacji przeciwnej.
Pozycja znacznika przy słowie "słodkie" informuje o dużej zawartości naturalnego cukru (>200g/l). Gdy jest on tuż przy określeniu "wytrawne" oznacza, że w winie jest zaledwie 0-2 gramy cukru resztkowego.
Znacznik ustawiony pomiędzy słowami "łagodne" i "kwasowe" pokazuje poziom kwasowości wina. Im jest on bardziej po prawej stronie, tym ta intensywność wyższa.

Sugestie gastronomiczne

Pinot Grigio Ramato dobrze pasuje do tłustszych ryb z grilla, takich jak łosoś, makrela, tuńczyk czy pstrąg, a także do białych mięs, pieczonego drobiu i delikatnej wieprzowiny. Można podać je do makaronu lub gnocchi z pomidorami, bakłażanem i bazylią, warzyw z grilla, pizzy z warzywnymi dodatkami albo risotta z ziołami. Miedziany styl i subtelna struktura pozwalają zestawić je również z prosciutto, lokalnym salami i innymi niezbyt pikantnymi wędlinami. Dobrze sprawdzi się przy kurczaku faszerowanym serem Grana Padano i szynką San Daniele. Najlepiej rozpocząć serwowanie w temperaturze 10–12°C; zbyt mocne schłodzenie ograniczy aromaty gruszki i miodu oraz ukryje delikatną teksturę wynikającą z maceracji.

Kto stoi za tym winem

Visintini jest rodzinną winnicą położoną w Gramogliano, na terenie gminy Corno di Rosazzo. Gospodarstwo znajduje się na południowych wzgórzach obszaru Friuli Colli Orientali, niedaleko apelacji Collio, prowincji Gorycja oraz granicy ze Słowenią.

Historia miejsca sięga 1290 roku. Charakterystycznym elementem posiadłości pozostaje fragment średniowiecznego zamku Gramogliano, wielokrotnie niszczonego i odbudowywanego. Ostatnia ważna rekonstrukcja nastąpiła po trzęsieniu ziemi, które nawiedziło Friuli w 1976 roku.

Zamek i otaczające go grunty zostały kupione przez Domenica Visintiniego w 1884 roku. W 1915 roku posiadłość odziedziczył jego syn Umberto, który rozwinął działalność rolniczą. W 1973 roku gospodarstwo przejął Andrea Visintini, kontynuując uprawę ziemi i winorośli.

W 1988 roku do rodzinnej firmy dołączył Oliviero Visintini. Produkcja wina zaczęła wówczas zyskiwać coraz większe znaczenie. Od 2002 roku gospodarstwo prowadzą Oliviero oraz jego siostry, Cinzia i Palmira.

Rodzina pracuje na około 32 hektarach, położonych w większości w granicach Friuli Colli Orientali. Winnice posiadają certyfikat ekologiczny, natomiast w całym gospodarstwie stosowane są także praktyki biodynamiczne, które nie zostały objęte osobną certyfikacją.

W piwnicy wykorzystuje się różne naczynia, zależnie od charakteru odmiany i oczekiwanego stylu. Wina powstają w stali, betonie, drewnie oraz amforach. W przypadku Pinot Grigio najważniejsze jest połączenie krótkiej maceracji ze skórkami z dojrzewaniem na osadzie w neutralnych zbiornikach stalowych.

Pozwala to zachować świeżość i owocowość, a jednocześnie nadać winu barwę i strukturę charakterystyczne dla tradycyjnego stylu ramato. Nie jest to więc technologicznie neutralne Pinot Grigio, lecz świadoma interpretacja odmiany i regionalnego zwyczaju.

Jaka jest historia i idea wina

Pinot Grigio należy do rodziny Pinotów i jest naturalną mutacją Pinot Noir. Odmiany są genetycznie bardzo blisko spokrewnione, ale różnią się przede wszystkim barwą skórek. Jagody Pinot Grigio nie są zielone jak w wielu białych szczepach. W dojrzałości przybierają kolor szaroróżowy, miedziany, a niekiedy nawet lekko fioletowy.

To właśnie od barwy skórek pochodzi nazwa odmiany. Włoskie „grigio” oznacza szary, choć rzeczywisty kolor owoców może obejmować szeroką paletę od różu i szarości po miedź.

Odmiana wywodzi się z Burgundii i w pierwszej połowie XIX wieku zaczęła rozpowszechniać się w północnych Włoszech. Szczególnie dobre warunki znalazła we Friuli, gdzie z czasem stała się jednym z ważnych elementów regionalnego winiarstwa.

Współczesna popularność Pinot Grigio opiera się przede wszystkim na winach produkowanych metodą „jak białe wino”. Skórki są szybko oddzielane od moszczu, dzięki czemu wino pozostaje jasne, lekkie i niemal pozbawione tanin.

Tradycyjny styl friulski wyglądał inaczej. Moszcz przez pewien czas pozostawał ze skórkami, a naturalne pigmenty nadawały winu miedzianą barwę. Od tego koloru pochodzi określenie „ramato”, utworzone od włoskiego słowa „rame”, oznaczającego miedź.

Pinot Grigio Visintini nawiązuje do tej tradycji, ale nie jest winem poddawanym długiej, intensywnej maceracji. Kontakt ze skórkami pozostaje krótki. Wystarcza do uzyskania koloru i bardziej złożonej tekstury, nie prowadząc do powstania mocno tanicznego wina pomarańczowego.

Taki sposób produkcji pozwala pokazać cechę samej odmiany, która często pozostaje niewidoczna w bardzo jasnych Pinot Grigio. Miedziana barwa nie jest dodatkiem ani efektem mieszania z czerwonym winem. Pochodzi bezpośrednio ze skórek winogron.

Terroir i metoda produkcji

Pinot Grigio Visintini powstaje w 100% z odmiany Pinot Grigio i posiada apelację Friuli DOP. Jest to oznaczenie obejmujące szerszy obszar regionu Friuli-Wenecja Julijska, dlatego nie należy utożsamiać go z węższą apelacją Friuli Colli Orientali DOP, widoczną na etykietach części pozostałych win producenta.

Gospodarstwo Visintini znajduje się na wzgórzach w okolicach Corno di Rosazzo. To obszar położony pomiędzy Alpami Julijskimi a Adriatykiem. Góry ograniczają wpływ zimnych mas powietrza z północy, natomiast bliskość morza łagodzi temperatury i zapewnia regularny ruch powietrza.

Gleby związane z tym winem określane są jako gliniaste i margliste. Glina pomaga magazynować wodę, co ma znaczenie w cieplejszych i suchszych okresach. Margiel wpływa natomiast na strukturę podłoża, rozwój korzeni oraz tempo dojrzewania winogron.

W szerszej części wschodniego Friuli ważnym elementem geologicznym jest ponca – formacja zbudowana z naprzemiennych warstw margla i piaskowca. Kruche skały stopniowo rozpadają się pod wpływem pogody, tworząc gleby dobrze nadające się do uprawy winorośli.

Po zbiorze winogrona są poddawane krótkiej maceracji ze skórkami.

Po oddzieleniu skórek fermentacja oraz dalsze dojrzewanie przebiegają w neutralnych zbiornikach ze stali nierdzewnej. Wino pozostaje na osadzie drożdżowym, który pomaga wygładzić fakturę i rozbudować podniebienie bez wprowadzania aromatów pochodzących z drewna.

Dzięki temu owoc pozostaje czysty, a najważniejszymi cechami wina są gruszka, miód akacjowy, świeżość i lekko zaznaczona tekstura skórek. Brak beczki sprawia, że nie pojawiają się wyraźne nuty wanilii, tostów ani przypraw.

W skrócie:

Podawać z: grillowanymi tłustymi rybami, makaronami i gnocchi z pomidorami, bazylią i bakłażanem, białymi mięsami.  

Temperatura serwowania: 10^o - 12^oC

Apelacja: D.O.P. Friuli

Dojrzewanie: na osadzie w stalowych zbiornikach

Gleby: glina, margiel