Visintini, Friulano Amphora (orange), Friuli Colli Orientali, Włochy

Jak smakuje i pachnie

Friulano Amphora pokazuje dobrze znaną odmianę Friuli z zupełnie innej strony. Zamiast lekkiego, jasno-owocowego wina powstaje tu wino pomarańczowe – fermentowane przez dłuższy czas ze skórkami i dojrzewające w glinianej amforze. Dzięki temu Friulano zyskuje więcej struktury, głębszą barwę i wyraźnie bardziej złożony profil aromatyczny.

W kieliszku pojawia się intensywny złoty kolor przechodzący w odcienie bursztynu i pomarańczowej skórki. Aromat początkowo prowadzi w stronę suszonego jabłka, moreli, skórki pomarańczowej i dojrzałej gruszki. Po chwili rozwijają się suszone kwiaty, siano, spadziowy miód, dziki głóg oraz delikatnie korzenny akcent mielonego imbiru.

Amfora nie wnosi aromatów wanilii czy tostów znanych z dębowej beczki. Pozwala natomiast winu powoli oddychać i dojrzewać, zachowując charakter owocu oraz bardziej ziemiste, ziołowe niuanse. W tle pojawia się subtelne skojarzenie z krzemieniem, herbatą, pestkami i suszonymi polnymi roślinami.

W ustach wino jest całkowicie wytrawne, pełne i wyraźnie teksturalne. Dłuższy kontakt ze skórkami nadaje mu delikatną taninę – subtelne uczucie ściągania podobne do tego, które pozostawia mocna herbata lub skórka suszonego owocu. Nie jest to jednak wino szorstkie. Garbniki zostały zrównoważone przez dojrzały owoc, umiarkowaną kwasowość i spokojne dojrzewanie w glinie.

Smak rozwija się od suszonego jabłka, moreli i pomarańczy w stronę orzechów laskowych, pestek dyni, ziół oraz lekkiej miodowej nuty. Charakterystyczny dla Friulano migdałowy akcent staje się tutaj bardziej wyrazisty i przechodzi w stronę prażonych pestek oraz delikatnej goryczki.

Finisz jest długi, wytrawny i wielowarstwowy. Pozostają w nim suszone owoce, orzechy, kwiaty polne, skórka pomarańczy i lekko kamienisty niuans. To wino zdecydowanie bardziej gastronomiczne niż aperitifowe – spokojne, głębokie i rozwijające się wraz z ogrzewaniem w kieliszku.

Im znacznik na suwaku bliżej słowa "proste", tym wino jest uboższe w smaki i aromaty. Gdy suwak znajduje się przy słowie "złożone", wino pachnie i smakuje różnymi owocami, kwiatami, ziołami, ziemią, skórą, przetworami, itp. 
Znacznik przy słowie "gładkie" oznacza, że wino ma bardzo mało tanin, czyli substancji powodujących uczucie ściągania i suchości w ustach. "Garbnikowe" świadczy o sytuacji przeciwnej.
Pozycja znacznika przy słowie "słodkie" informuje o dużej zawartości naturalnego cukru (>200g/l). Gdy jest on tuż przy określeniu "wytrawne" oznacza, że w winie jest zaledwie 0-2 gramy cukru resztkowego.
Znacznik ustawiony pomiędzy słowami "łagodne" i "kwasowe" pokazuje poziom kwasowości wina. Im jest on bardziej po prawej stronie, tym ta intensywność wyższa.

Sugestie gastronomiczne

Friulano Amphora dobrze pasuje do dojrzewającej szynki, pieczonych skorupiaków z tymiankiem, oregano lub majerankiem, białych mięs z grilla, zapiekanych szparagów oraz makaronów i risott opartych na ziołach. Struktura i delikatna tanina pozwalają połączyć je również z pieczoną ośmiornicą, tłustszą rybą, kurczakiem z chrupiącą skórką, daniami z dynią oraz średnio dojrzewającymi serami. Wino najlepiej podawać w temperaturze około 14–16°C, w większym kieliszku; zbyt mocne schłodzenie ukryje jego ziołową, orzechową i korzenną stronę.

Kto stoi za tym winem

Visintini jest rodzinną winnicą położoną w Gramogliano, na wzgórzach Corno di Rosazzo, niedaleko granicy ze Słowenią. Historia tego miejsca sięga średniowiecza, natomiast rodzina Visintini stała się właścicielem dawnego zamku Gramogliano w 1884 roku.

W XX wieku gospodarstwo stopniowo przekształcało się z majątku rolnego w wyspecjalizowaną winnicę. Obecnie prowadzą je Oliviero, Cinzia i Palmira Visintini. Posiadłość obejmuje około 32 hektarów, położonych głównie w obrębie apelacji Friuli Colli Orientali.

Winnice posiadają certyfikat ekologiczny, a praca w nich opiera się również na praktykach biodynamicznych. Ogranicza się ingerencję w środowisko, wspiera naturalną żyzność gleby i traktuje gospodarstwo jako jeden połączony organizm.

W piwnicy wykorzystywane są stal, drewno, beton i gliniane amfory. Wybór naczynia zależy od odmiany oraz planowanego stylu wina. Friulano Amphora należy do najbardziej charakterystycznych i ambitnych etykiet producenta.

Jaka jest historia i idea wina

Friulano jest jedną z najważniejszych odmian północno-wschodnich Włoch. Przez wiele lat występowało pod nazwą Tocai Friulano, jednak po sporze dotyczącym węgierskiej nazwy Tokaj od 2007 roku używa się oficjalnie określenia Friulano.

W klasycznej wersji daje wina świeże, kwiatowe, lekko ziołowe i zakończone typową nutą gorzkiego migdału. Visintini postanowiło rozwinąć ten charakter poprzez powrót do dawnej metody fermentacji w glinianym naczyniu oraz wydłużony kontakt soku ze skórkami.

Pomarańczowy kolor nie pochodzi więc z osobnej odmiany ani dodatku czerwonego wina. Powstaje podczas maceracji białych winogron ze skórkami, z których do moszczu przechodzą barwniki, aromaty i taniny.

Amfora pozwala zachować czysty charakter Friulano, a jednocześnie rozwija jego strukturę bez wprowadzania aromatów drewna. Wino staje się pełniejsze i bardziej złożone, zachowując jednak umiarkowaną kwasowość oraz charakterystyczny migdałowo-ziołowy profil odmiany.

Terroir i metoda produkcji

Winogrona pochodzą z winnic położonych na wysokości około 90 metrów w obszarze Friuli Colli Orientali. Dominującym elementem podłoża jest margiel, będący częścią miejscowej formacji określanej jako ponca – warstwowej mieszaniny margla i piaskowca.

Takie gleby dobrze odprowadzają nadmiar wody i ograniczają zbyt bujny wzrost winorośli. Położenie pomiędzy Alpami a Adriatykiem pozwala natomiast łączyć ciepłe dni z chłodniejszymi nocami, sprzyjając równomiernemu dojrzewaniu gron.

Friulano zbierane jest ręcznie we wrześniu. Owoce zostają odszypułkowane, a następnie trafiają do terakotowych amfor, gdzie fermentują i pozostają przez około 38–40 dni w kontakcie ze skórkami. W tym czasie wykonywane jest ręczne przepompowywanie moszczu, które pomaga równomiernie wydobywać aromaty, kolor i związki odpowiadające za strukturę.

Po zakończeniu maceracji wino zostaje delikatnie wytłoczone i na krótko trafia do stalowego zbiornika, aby mogło się naturalnie oczyścić. Następnie wraca do amfory, gdzie dojrzewa przez kolejne miesiące – łącznie około roku – bez wpływu aromatów dębowej beczki.

W skrócie:

Podawać z: sezonowaną szynką, pieczonymi i przyprawionymi ziołami skorupiakami, pieczonymi lub grillowanymi białymi mięsami.

Temperatura serwowania: 14^o - 16^oC

Apelacja: D.O.P. Friuli Colli Orientali

Dojrzewanie: 12 miesięcy w glinianej amforze

Gleby: margiel

Położenie winnicy: 90 m. n. p. m.