Fattoria La Vialla, Pinot Grigio unfiltered, Toskania, Włochy

Jak smakuje i pachnie

Pinot Grigio unfiltered od Fattoria La Vialla to białe wino z Toskanii w stylu znacznie bardziej teksturalnym i złożonym niż większość bardzo lekkich, klarownych Pinot Grigio. Nie jest to wino oparte wyłącznie na cytrynie, zielonym jabłku i neutralnej świeżości. Tutaj najważniejsze są miedziana barwa, delikatny osad drożdżowy, żółty owoc, gruszka, suszone zioła, mokry kamień i obfitsza struktura naioła, mokry kamień i ob podniebieniu.

W kieliszku ma umiarkowanie intensywną, miedzianą barwę. Ten kolor od razu odróżnia je od klasycznego, bardzo jasnego Pinot Grigio z północnych Włoch. Po zamieszaniu wina odcień może stać się wyraźniejszy, a samo wino może lekko zmętnieć. Wynika to z faktu, że nie zostało przefiltrowane i zawiera drobny osad drożdżowy. W tym przypadku nie jest to wada, lecz element stylu.

Aromat jest wielowymiarowy, ale nie przesadnie perfumowany. Na pierwszym planie pojawiają się żółte owoce, gruszka, dojrzałe jabłko, suszony ananas i delikatny akcent owocu pestkowego. To Pinot Grigio o cieplejszym, bardziej toskańskim charakterze: mniej neutralne, bardziej dojrzałe i bardziej materialne niż bardzo lekkie wersje tej odmiany.

Po chwili dochodzą nuty spadziowego miodu, suszonej trawy, ziół, mokrego kamienia i delikatnego drożdżowego tła. Miód w aromacie nie oznacza słodyczy w smaku. Wino pozostaje wytrawne, ale dojrzały owoc, osad i brak filtracji dają wrażenie większej miękkości i słodszego aromatycznego tonu.

W ustach jest wytrawne, obfite i średnio zbudowane. Pierwszy plan zajmuje dojrzałe jesienne jabłko, gruszka, suszony ananas, żółta śliwka i skórka cytrusowa. Smak jest szerszy niż w klasycznym, prostym Pinot Grigio. Nie chodzi jednak o ciężar beczki, bo wino dojrzewa w stalowych zbiornikach. Jego struktura pochodzi raczej z odmiany, niefiltrowania i obecności osadu.

Bardzo ważne jest odczucie delikatnych tanin. W białym winie może to brzmieć zaskakująco, ale przy Pinot Grigio o miedzianym odcieniu i niefiltrowanym charakterze lekkie, skórkowo-osadowe ściągnięcie jest naturalnym elementem stylu. Nie jest agresywne, tylko buduje fakturę. Dzięki temu wino nie kończy się na prostym owocu, lecz ma bardziej wytrawną, gastronomiczną strukturę.

Kwasowość jest umiarkowana. Nie jest to ostre, bardzo cytrusowe Pinot Grigio, które działa przede wszystkim świeżością. La Vialla pokazuje odmianę od bardziej miękkiej, dojrzałej i teksturalnej strony. Świeżość nadal jest obecna, ale równoważy ją pełniejszy owoc, osad i lekko słodkawy akcent w finale.

W porównaniu z typowym Pinot Grigio z Veneto czy Friuli to wino jest mniej neutralne i bardziej złożone. W porównaniu z alzackim Pinot Gris jest mniej oleiste i mniej aromatycznie bogate, ale bardziej naturalne w fakturze. W porównaniu z winem pomarańczowym jest znacznie łagodniejsze, mniej taniczne i mniej herbaciane. Najlepiej myśleć o nim jako o niefiltrowanym, miedzianym Pinot Grigio z Toskanii, a nie jako o klasycznej, bladej bieli do szybkiego aperitifu.

Finisz jest dość długi, miękki i lekko słodkawo-owocowy w odczuciu. Powracają w nim gruszka, jabłko, suszony ananas, spadziowy miód, mokry kamień i delikatna ziołowość. Końcówka ma subtelną goryczkę i lekką teksturę, dzięki czemu wino dobrze sprawdza się przy jedzeniu.

Najlepiej podawać je w temperaturze około 10–12°C. Zbyt mocne schłodzenie zamknie gruszkę, miód, suszone owoce i osadową teksturę, a zbyt wysoka temperatura może podbić miękkość. Przed nalaniem można delikatnie obrócić butelkę, jeśli celem jest pełniejszy, bardziej mętny i teksturalny profil. Jeżeli preferowany jest czystszy smak, osad można zostawić na dnie butelki.

Jak smakuje to wino?

Im znacznik na suwaku bliżej słowa "proste", tym wino jest uboższe w smaki i aromaty. Gdy suwak znajduje się przy słowie "złożone", wino pachnie i smakuje różnymi owocami, kwiatami, ziołami, ziemią, skórą, przetworami, itp. 
Pozycja znacznika przy słowie "słodkie" informuje o dużej zawartości naturalnego cukru (>200g/l). Gdy jest on tuż przy określeniu "wytrawne" oznacza, że w winie jest zaledwie 0-2 gramy cukru resztkowego.
Znacznik ustawiony pomiędzy słowami "łagodne" i "kwasowe" pokazuje poziom kwasowości wina. Im jest on bardziej po prawej stronie, tym ta intensywność wyższa.

Sugestie gastronomiczne

Pinot Grigio unfiltered bardzo dobrze pasuje do przystawek, risotta z owocami morza, makaronów z kremowymi sosami, delikatnych wędlin, pieczonych warzyw i dań opartych na oliwie. Można podać je do risotta z krewetkami, makaronu z cukinią i mascarpone, tagliatelle z sosem śmietanowo-ziołowym, przegrzebków, pieczonej dyni, kalafiora z masłem, grillowanej cukinii, burraty z oliwą, vitello tonnato, delikatnej mortadeli, prosciutto cotto albo tarty z porami i ricottą. Dzięki pełniejszej fakturze poradzi sobie z kremowością i warzywną słodyczą, a delikatna mineralność i ziołowość dobrze zrównoważą tłuszcz, sól i oliwę.

Kto stoi za tym winem

Fattoria La Vialla to rodzinne, organiczno-biodynamiczne gospodarstwo w Toskanii, prowadzone przez rodzinę Lo Franco. Gospodarstwo istniało w okolicach Arezzo od ponad dwóch stuleci, a w 1978 roku zostało przejęte i stopniowo odbudowane przez rodzinę. Dziś La Vialla nie jest wyłącznie winiarnią, lecz dużą fattorią, która produkuje także oliwę, sery pecorino, makarony, sosy, przetwory, miody, słodycze i inne produkty rolne.

To ważne dla zrozumienia stylu Pinot Grigio unfiltered. Wino powstaje jako część większego organizmu rolniczego, a nie jako osobny, techniczny produkt piwniczny. Winnice, oliwniki, pola, zwierzęta, kompost, kuchnia i własne przetwórstwo tworzą jeden zamknięty system. Biodynamika nie jest tu wyłącznie informacją na etykiecie, lecz częścią sposobu prowadzenia całego gospodarstwa.

La Vialla od lat rozwija kategorię win niefiltrowanych. Producent podkreśla, że część białych win butelkowana jest bez filtracji, aby zachować więcej aromatu, naturalnej materii i zdolności do rozwoju. Pinot Grigio unfiltered bardzo dobrze wpisuje się w tę filozofię: nie jest winem „wypolerowanym” do pełnej przejrzystości, tylko bardziej żywym, teksturalnym i bliższym surowemu charakterowi odmiany.

W portfolio producenta ta etykieta stoi pomiędzy prostszymi, bardziej klasycznie świeżymi bielami a pełniejszymi winami niefiltrowanymi, takimi jak Barriccato Bianco unfiltered. Nie ma ciężaru dojrzewania w drewnie, ale ma więcej faktury niż standardowe stalowe Pinot Grigio. To bardzo dobry przykład białego wina La Vialla: biodynamicznego, spokojnego, gastronomicznego i mniej oczywistego niż sugerowałaby sama odmiana.

Jaka jest historia i idea wina

Pinot Grigio, czyli włoska nazwa Pinot Gris, jest odmianą o szaro-różowej skórce. Właśnie dlatego w zależności od sposobu produkcji może dawać wina bardzo jasne, słomkowe, ale także lekko miedziane, łososiowe albo nawet delikatnie różowawe. W masowej wyobraźni Pinot Grigio kojarzy się często z winem bardzo lekkim, neutralnym i maksymalnie klarownym. La Vialla pokazuje inną możliwość.

Idea tej butelki polega na wydobyciu z Pinot Grigio większej struktury i bardziej naturalnej ekspresji. Wino nie jest filtrowane, więc zachowuje drobny osad drożdżowy. Dzięki temu aromat i smak są pełniejsze, a na podniebieniu pojawia się delikatna, niemal taniczna faktura. To nadal białe wino, ale z charakterem bliższym kuchni niż prostemu aperitifowi.

Nie należy mylić tego stylu z klasycznym winem pomarańczowym. Pinot Grigio unfiltered ma miedziany kolor i wyraźniejszą strukturę, ale nie jest ciężkim winem o długiej maceracji, herbacznych taninach i intensywnej ekstrakcji. Jest bardziej subtelne: żółty owoc, gruszka, spadziowy miód, mokry kamień, osad i łagodna goryczka.

Nie jest to butelka do długiego kolekcjonowania, lecz do świadomego podania przy jedzeniu.

Terroir i metoda produkcji

Pinot Grigio unfiltered powstaje w apelacji Toscana IGT z odmiany Pinot Grigio. Winnice położone są na wysokości około 300–620 metrów nad poziomem morza. To szeroki zakres, który pozwala łączyć dojrzałość owocu z zachowaniem świeżości. W Toskanii Pinot Grigio potrzebuje odpowiedniego momentu zbioru, aby nie stracić kwasowości, ale też nie pozostać zbyt neutralne. Wysokość i różnice temperatur pomagają utrzymać równowagę między żółtym owocem, mineralnością i świeżością.

Gleby określone są jako galestro o gliniastym charakterze. Galestro to jeden z ważnych toskańskich typów podłoża: kamienisty, łupkowy i dobrze drenujący. Dodatek gliny pomaga zatrzymywać wodę i budować nieco pełniejszy środek smaku. W tej butelce widać to bardzo dobrze — wino nie jest cienkie ani ostro cytrusowe, lecz bardziej obfite i strukturalne.

Dojrzewanie odbywa się w stalowych zbiornikach. Brak beczki jest kluczowy, bo pozwala zachować gruszkę, jabłko, żółty owoc, mokry kamień i naturalny charakter odmiany. Stal nie dodaje wanilii, masła ani tostów, dlatego struktura wina nie wynika z drewna, tylko z odmiany, osadu i niefiltrowanego stylu.

Butelkowanie bez filtracji zachowuje drobny osad drożdżowy. Ten osad wpływa na wygląd, aromat i smak: może powodować mętność po zamieszaniu, dodaje tekstury, wzmacnia wrażenie pełni i buduje subtelne, wytrawne ściągnięcie. Dzięki temu Pinot Grigio unfiltered nie jest anonimową, prostą bielą, lecz winem bardziej gastronomicznym.

Efektem jest niefiltrowane Pinot Grigio z Toskanii: miedziane, wytrawne, średnio zbudowane, z żółtym owocem, gruszką, spadziowym miodem, mokrym kamieniem, osadem i delikatną fakturą. To wino dla osób, które lubią Pinot Grigio, ale szukają jego mniej oczywistej, bardziej naturalnej i bardziej kulinarnej strony.

W skrócie:

Podawać z: przystawkami, risotto z owocami morza, makaronami z kremowymi sosami, delikatnymi wędlinami, pieczonymi warzywami.

Temperatura serwowania: 10^o - 12^oC

Apelacja: I.G.T. Toscana

Kupaż: Pinot Grigio

Dojrzewanie: w stalowych zbiornikach

Położenie winnicy: 300 - 620 m. n. p. m.

Gleby: galestro (glina)