Alvar de Dios Hernandez, Camino de los Arrieros, Trincadeira, Bastardo, Mandon, Mencia, Arribes del Duero, Hiszpania

Jak smakuje i pachnie

Camino de los Arrieros pokazuje czerwone wino z Hiszpanii w stylu zupełnie innym niż mocne, ciemne i wyraźnie beczkowe interpretacje, z którymi często kojarzy się Kastylia i Leon. Jest jasne, lekkie i rześkie, a jednocześnie złożone dzięki połączeniu wielu lokalnych odmian, starych krzewów oraz łupkowego podłoża. Nie imponuje koncentracją ani alkoholem. Jego największymi zaletami są soczystość, aromatyczna różnorodność i naturalna swoboda.

Wino ma jasną, przejrzystą, rubinową barwę. To wino bardziej przypominające strukturą Gamay, delikatną Mencię albo lżejsze czerwone wina znad Atlantyku niż typowe, pełne Tempranillo z centralnej Hiszpanii.

W aromacie najpierw pojawiają się dojrzałe czereśnie, wiśnie, żurawina i czerwona porzeczka. Owoc pozostaje świeży i lekko cierpki, bez konfitury oraz przesadnej słodyczy. Po chwili można odnaleźć poziomki, dzikie maliny i odrobinę ciemniejszych owoców leśnych. Kolejne odmiany tworzą różne warstwy zapachu, ale żadna nie dominuje całkowicie nad pozostałymi.

Najważniejszą część kupażu stanowi Trincadeira, uzupełniona Mencią, Bastardo oraz wieloma rzadkimi, lokalnymi szczepami. Trincadeira wnosi zioła, pieprz i dojrzałe czerwone owoce. Mencia odpowiada za świeżość, kwiatowy charakter i soczystość, natomiast Bastardo dodaje lekkości, aromatów żurawiny, przypraw oraz bardziej przejrzystej konstrukcji.

W kupażu pojawiają się również Rufete, Juan Garcia, Mandon, Gajo Arroba, Tinta Jeromo oraz inne odmiany zachowane w starych, mieszanych winnicach. Niewielki udział białych winogron, między innymi Dona Blanca, nie jest w takim przypadku czymś niezwykłym. W dawnych nasadzeniach odmiany czerwone i białe często rosły obok siebie, a owoce zbierano i fermentowano wspólnie.

Po napowietrzeniu aromat staje się bardziej wytrawny. Do czerwonych owoców dołączają suszony tymianek, pieprz, delikatna nuta eukaliptusa i zapach śródziemnomorskich ziół. Można odnaleźć także mokre kamienie, ziemię, liście oraz subtelne skojarzenie z czarną oliwką. Te elementy nie odbierają winu świeżości, lecz nadają mu bardziej regionalny i nieco dziki charakter.

Fermentacja całych gron wprowadza delikatne nuty łodyg, ziół i przypraw. Nie są one zielone ani agresywne. Tworzą raczej chłodne, roślinne tło, które równoważy dojrzałość czereśni i poziomek. Wino nie pachnie słodką beczką. Nie dominują w nim wanilia, kawa ani intensywne tosty, ponieważ do dojrzewania wykorzystano wcześniej używane, neutralne naczynia.

W ustach Camino de los Arrieros jest lekkie, rześkie i bardzo soczyste. Ma około 12% alkoholu, dlatego nie pozostawia uczucia ciężaru ani wyraźnego rozgrzania. Początkowo pojawiają się czereśnie, żurawina i czerwona porzeczka, po których szybko przychodzi świeża, energiczna kwasowość.

Kwasowość jest wyraźna, ale dobrze włączona w strukturę. Nadaje winu tempo, podkreśla czerwone owoce i sprawia, że każdy kolejny łyk odświeża podniebienie. To jeden z najważniejszych elementów stylu Camino de los Arrieros. Wino powstaje w suchej i słonecznej części Hiszpanii, lecz smakuje lekko, chłodno i niezwykle żywo.

Taniny są łagodne, drobne i delikatnie ziarniste. Przypominają lekkie ściągnięcie pozostawiane przez skórkę żurawiny lub świeżej wiśni. Zapewniają konstrukcję potrzebną przy jedzeniu, ale nie prowadzą w stronę mocnego, cierpkiego czerwonego wina. Wraz z napowietrzaniem stają się coraz bardziej jedwabiste i niemal wtapiają się w owoc.

Środkowa część podniebienia łączy czerwone owoce z ziołami, pieprzem i subtelną ziemistością. Pojawia się również kamieniste, lekko słone wrażenie, które nadaje winu napięcia. Całość pozostaje płynna i bezpośrednia, ale mnogość odmian sprawia, że smak jest bardziej złożony, niż mogłaby sugerować jasna barwa oraz niska zawartość alkoholu.

Finisz jest świeży, pikantny i ziołowy. Pozostają w nim czereśnie, żurawina, czerwona porzeczka, pieprz i suszone zioła. Delikatna ziemistość oraz kamienista suchość równoważą owoc i podkreślają wytrawny charakter wina. Zakończenie nie jest ciężkie, ale utrzymuje się wystarczająco długo, aby pokazać jakość starych krzewów.

Wino może rozwijać się jeszcze przez kilka lat, stopniowo przesuwając się w stronę suszonych wiśni, herbaty, ziemi i leśnej ściółki, jednak jego największą zaletą pozostaje obecna energia.

Camino de los Arrieros najlepiej podawać lekko schłodzone, w temperaturze około 14–16°C. Nie wymaga długiego dekantowania. Wystarczy otworzyć butelkę około 20–30 minut wcześniej albo pozwolić winu rozwijać się bezpośrednio w kieliszku. Ponieważ nie zostało przefiltrowane, może tworzyć naturalny osad.

Jak smakuje to wino?

Im znacznik na suwaku bliżej słowa "proste", tym wino jest uboższe w smaki i aromaty. Gdy suwak znajduje się przy słowie "złożone", wino pachnie i smakuje różnymi owocami, kwiatami, ziołami, ziemią, skórą, przetworami, itp. 
Znacznik przy słowie "gładkie" oznacza, że wino ma bardzo mało tanin, czyli substancji powodujących uczucie ściągania i suchości w ustach. "Garbnikowe" świadczy o sytuacji przeciwnej.
Pozycja znacznika przy słowie "słodkie" informuje o dużej zawartości naturalnego cukru (>200g/l). Gdy jest on tuż przy określeniu "wytrawne" oznacza, że w winie jest zaledwie 0-2 gramy cukru resztkowego.
Znacznik ustawiony pomiędzy słowami "łagodne" i "kwasowe" pokazuje poziom kwasowości wina. Im jest on bardziej po prawej stronie, tym ta intensywność wyższa.

Sugestie gastronomiczne

Alvar de Dios Camino de los Arrieros bardzo dobrze pasuje do tapas, wędlin, pasztetów, drobiu, wieprzowiny, jagnięciny, grzybów, grillowanych warzyw oraz średnio dojrzewających serów. Można podać je do jamón ibérico, chorizo, pieczonego kurczaka, polędwiczki wieprzowej, grillowanych kiełbasek, kotlecików jagnięcych, risotta grzybowego, soczewicy z warzywami albo sera Manchego. Dzięki świeżej kwasowości, łagodnym taninom i lekkiej konstrukcji dobrze sprawdzi się również przy codziennym posiłku, gdy potrzeba czerwonego wina, które odświeży potrawę, zamiast ją zdominować.

Kto stoi za tym winem

Alvar de Dios Hernandez pochodzi z El Pego, niewielkiej miejscowości położonej na południowo-wschodnim krańcu regionu Toro. Jego rodzina od pokoleń zajmowała się uprawą winorośli, jednak własne podejście Alvara do wina ukształtowało się nie tylko pod wpływem rodzinnych tradycji.

Ważnym etapem jego rozwoju była praca w Sierra de Gredos, gdzie współpracował z Fernando Garcią przy projekcie Bodega Maranones. Środowisko winiarzy związanych z Gredos pokazało mu, że stare krzewy nie muszą dawać win ciężkich, bardzo dojrzałych i mocno beczkowych. Mogą być źródłem lekkości, świeżości i precyzyjnego smaku konkretnego miejsca.

W 2008 roku Alvar przejął trzy hektary rodzinnych winnic w El Pego. Najważniejsza z nich została posadzona przez jego dziadka Aciano w 1919 roku. Rosnące na własnych korzeniach krzewy Tinta de Toro stały się podstawą pierwszego poważnego wina producenta i nadały kierunek całemu projektowi.

Pierwszy samodzielny rocznik powstał w 2011 roku, a kilka lat później Alvar stworzył własną winiarnię. Od początku odchodził od stylu opartego na wysokim alkoholu, intensywnej ekstrakcji i dużym udziale nowej beczki. Jego czerwone wina miały zachowywać energię, świeżość oraz naturalną strukturę odmian.

W 2015 roku zainteresował się Arribes del Duero – odległym, słabo rozpoznawalnym regionem położonym na granicy Hiszpanii i Portugalii. Znalazł tam stare winnice, piaszczyste i łupkowe gleby oraz niezwykle bogaty zestaw lokalnych odmian. Wiele z nich występowało jedynie w pojedynczych krzewach rozproszonych po dawnych, mieszanych nasadzeniach.

Camino de los Arrieros było pierwszym winem Alvara z Arribes i stało się wizytówką jego pracy w Villadepera. Zamiast wydzielać jedną odmianę, producent postanowił zachować charakter tradycyjnych winnic, w których różne szczepy rosną wspólnie. Wino ma pokazywać nie tyle konkretną odmianę, ile tożsamość całej miejscowości.

Obecnie Alvar pracuje na kilkunastu hektarach rozproszonych pomiędzy El Pego, El Maderal i Villadepera. Każde z tych miejsc ma inne gleby, wysokość i zestaw odmian. Zamiast tworzyć jeden rozpoznawalny smak producenta, poszczególne etykiety mają pokazywać różnice pomiędzy wioskami oraz parcelami.

Winnice prowadzone są bez syntetycznych herbicydów i nawozów. Alvar wykorzystuje metody organiczne oraz praktyki inspirowane biodynamiką, koncentrując się na kondycji gleby i równowadze starych krzewów. Niewielkie plony mają wynikać naturalnie z wieku roślin, ubogiego podłoża i przebiegu rocznika.

Podobna powściągliwość obowiązuje w piwnicy. Fermentacje rozpoczynają się spontanicznie, często z udziałem całych kiści. Ekstrakcja pozostaje delikatna, a używane beczki nie powinny nadawać winu własnego aromatu. Wina nie są klarowane ani filtrowane przed butelkowaniem.

Camino de los Arrieros dobrze pokazuje filozofię producenta w najbardziej przystępnej formie. Jest lekkie i łatwe do picia, ale stoi za nim ogromna różnorodność odmian, wiele starych parceli i ręczna praca. To wino codzienne w najlepszym znaczeniu tego słowa – bez pompatyczności, lecz z czytelnym regionalnym charakterem.

Jaka jest historia i idea wina

Camino de los Arrieros jest winem miejscowości Villadepera, położonej w północnej części Arribes del Duero. Powstaje z owoców zbieranych w wielu niewielkich, starych winnicach otaczających wieś. Poszczególne parcele różnią się wiekiem krzewów, ekspozycją i dokładnym składem odmianowym, ale łączy je wysokie położenie oraz łupkowe podłoże.

Nazwa oznacza „drogę poganiaczy mułów”. Arrieros przewozili towary pomiędzy odizolowanymi miejscowościami Półwyspu Iberyjskiego, wykorzystując konie, osły i muły. W surowym, pociętym dolinami krajobrazie Arribes ich szlaki przez długi czas były podstawowym sposobem transportu wina, zboża, oliwy oraz innych produktów.

Nazwa przywołuje więc nie tylko dawną profesję, lecz również sieć dróg łączących niewielkie wsie regionu. Podobną funkcję pełni samo wino. Łączy owoce z wielu parceli i liczne odmiany w jedną opowieść o Villadepera, zamiast skupiać się na pojedynczej winnicy lub jednym szczepie.

Camino de los Arrieros jest przykładem tradycyjnego kupażu polnego. W takich winnicach różne odmiany sadzono obok siebie, często bez dokładnego rozdzielenia rzędów. Miało to praktyczne znaczenie: szczepy dojrzewały w różnym tempie i inaczej reagowały na suszę, chłód czy choroby, dzięki czemu cała winnica była mniej zależna od zachowania jednej odmiany.

Wspólne zbiory tworzyły naturalny kupaż jeszcze przed rozpoczęciem fermentacji. Jedne szczepy wnosiły kolor, inne kwasowość, aromat, taniny albo alkohol. Niewielki udział białych winogron mógł rozjaśniać barwę, zwiększać aromatyczność i nadawać czerwonym winom bardziej płynną strukturę.

Wino opiera się przede wszystkim na Trincadeira, Mencii i Bastardo. Towarzyszą im Dona Blanca, Tinta Jeromo, Mandon, Gajo Arroba, Juan Garcia, Rufete oraz inne odmiany zachowane w dawnych nasadzeniach. Część z nich jest dziś tak rzadka, że poza Arribes spotyka się je jedynie w pojedynczych winnicach.

Juan Garcia jest jedną z odmian najmocniej związanych z Arribes. Zwykle daje wina o umiarkowanej barwie, łagodnych taninach i świeżym smaku czerwonych owoców. Rufete wnosi lekkość, kwasowość oraz delikatne aromaty kwiatowe. Trincadeira odpowiada za zioła, przyprawy i strukturę, a Mencia za soczysty owoc oraz aromatyczną świeżość.

Bastardo, znane w innych częściach półwyspu również jako Merenzao, daje wina jasne, aromatyczne i stosunkowo lekkie, ale potrafi wprowadzać wyraźną pikantność oraz taniny. Mandon, Gajo Arroba i Tinta Jeromo należą do odmian znacznie mniej znanych, których zachowanie w starych winnicach ma wartość nie tylko smakową, ale również historyczną.

Camino de los Arrieros nie jest więc kupażem zaprojektowanym według prostego wzoru. Jego skład wynika z tego, co od dziesięcioleci rośnie na parcelach Villadepera. Proporcje mogą nieznacznie zmieniać się między rocznikami, ponieważ poszczególne odmiany reagują inaczej na warunki sezonu.

Ideą wina jest pokazanie wspólnego charakteru wioski. Alvar określa je jako vino de pueblo – wino miejscowości. W hierarchii jego oferty znajduje się pomiędzy bardziej codziennymi winami regionalnymi a butelkami pochodzącymi z pojedynczych parceli, takimi jak Yavallo czy Las Vidres.

Mimo pochodzenia z historycznego obszaru Arribes wino nosi oznaczenie Vino de la Tierra de Castilla y Leon. Wynika to między innymi z faktu, że winiarnia Álvara znajduje się w El Pego, na terenie apelacji Toro. Przepisy nie pozwalają mu produkować tam wina oznaczonego jako D.O. Arribes.

Szersza klasyfikacja daje mu jednocześnie większą swobodę. Alvar może fermentować wspólnie wiele odmian, wykorzystywać całe grona i budować wina według charakteru konkretnych miejscowości, zamiast dostosowywać je do bardziej ujednoliconych oczekiwań apelacji.

Camino de los Arrieros jest dzięki temu winem bardzo lokalnym, mimo że na etykiecie znajduje się szerokie oznaczenie regionalne. Jego tożsamość nie wynika z nazwy prestiżowej apelacji, lecz ze starych krzewów, rzadkich odmian i łupkowych winnic Villadepera.

Terroir i metoda produkcji

Arribes del Duero leży na skrajnym zachodzie Hiszpanii, wzdłuż granicy z Portugalią. Region obejmuje południowo-zachodnią część prowincji Zamora oraz północno-zachodnią część Salamanki. Jego krajobraz kształtuje Duero oraz jego dopływy, które przez tysiące lat wycinały głębokie doliny w granicie i łupkach.

Określenie arribes odnosi się do stromych zboczy i skalistych wąwozów schodzących ku rzece. W najgłębszych, osłoniętych dolinach klimat jest wyraźnie cieplejszy i przypomina sąsiedni portugalski Alto Douro. Wyżej położone płaskowyże są jednak chłodniejsze, bardziej wietrzne i znacznie mocniej odczuwają kontynentalny charakter Kastylii.

Villadepera znajduje się właśnie na takim wysokim płaskowyżu, na północnym krańcu regionu. Winnice leżą na wysokości dochodzącej do około 850 metrów. Choć w ciągu dnia otrzymują dużo słońca, nocą temperatura może wyraźnie spadać. Pomaga to zachować kwasowość i aromatyczną świeżość owoców.

Zimy są chłodne, a okres wegetacyjny stosunkowo długi. Lata pozostają suche i słoneczne, ale wysokość, wiatr oraz wpływ zachodnich mas powietrza ograniczają ryzyko nadmiernej dojrzałości. Dzięki temu lokalne odmiany mogą osiągać pełnię smaku przy stosunkowo niewielkiej zawartości cukru, a gotowe wino zachowuje około 12% alkoholu.

Winogrona pochodzą z wielu niewielkich parceli rozproszonych wokół Villadepera. Krzewy mają zwykle od około 50 do nawet 100 lat. Rosną w tradycyjnej formie niskich, samodzielnych krzewów, dobrze dostosowanych do suchego klimatu i silnego wiatru.

Winnice są nasadzone mieszanką odmian. Niektóre szczepy występują w większych grupach, inne jako pojedyncze rośliny pomiędzy krzewami Juan Garcia, Trincadeira czy Rufete. Taka różnorodność jest pozostałością dawnego sposobu zakładania winnic i jednym z największych skarbów Arribes.

Podłoże tworzą piasek, łupek oraz zwietrzała skała, miejscami o czerwonej barwie wynikającej z obecności żelaza. Gleby są kwaśne, ubogie i bardzo kamieniste. Woda szybko przenika przez powierzchnię, choć pęknięcia łupku pozwalają magazynować część wilgoci w głębszych warstwach.

Łupek nagrzewa się w ciągu dnia, wspierając dojrzewanie owoców, ale wysokość Villadepera ogranicza nadmierne gromadzenie cukru. Kamieniste podłoże nie sprzyja wysokim plonom. Krzewy dają niewielką ilość gron, a smak owoców pozostaje skoncentrowany mimo lekkiej budowy gotowego wina.

Zbiory prowadzone są ręcznie. Jest to konieczne nie tylko ze względu na wiek krzewów, nierówne parcele i wymieszanie odmian, lecz również z powodu sposobu fermentacji. Alvar potrzebuje całych, możliwie nieuszkodzonych kiści.

Winogrona fermentują razem z szypułkami. Wykorzystanie całych gron nadaje winu większą świeżość, ziołowy charakter i delikatnie pikantną strukturę. Szypułki wprowadzają taniny, ale przy odpowiedniej dojrzałości pomagają również zachować lekkość i ograniczyć potrzebę intensywnej ekstrakcji ze skórek.

Fermentacja rozpoczyna się spontanicznie dzięki drożdżom obecnym na winogronach i w piwnicy. Owoce trafiają do dużych drewnianych kadzi, gdzie są delikatnie ugniatane stopami. Takie pigeage pozwala stopniowo zanurzać warstwę całych gron i skórek bez gwałtownego rozcierania pestek.

Alvar nie dąży do uzyskania bardzo ciemnej barwy ani maksymalnej ilości tanin. Ekstrakcja pozostaje łagodna, aby zachować aromaty wiśni, żurawiny, kwiatów i ziół. W przypadku kupażu złożonego z tak wielu odmian nadmiernie intensywna maceracja mogłaby przykryć ich różnice i nadać winu zbyt surową strukturę.

Po fermentacji wino dojrzewa przez około sześć–osiem miesięcy w używanych drewnianych naczyniach. Wykorzystywane są zarówno większe beczki, jak i foudres o pojemności około 1000 litrów. Drewno ma już za sobą wcześniejsze wina i jest w dużej mierze neutralne aromatycznie.

Duża pojemność naczyń ogranicza wpływ dębu. Wino nie nabiera intensywnych nut wanilii, kawy ani tostów. Drewno pozwala natomiast na bardzo powolny kontakt z tlenem, który łagodzi taniny, porządkuje smak i pomaga połączyć różnorodne odmiany w spójną całość.

Dojrzewanie nie trwa na tyle długo, aby odebrać winu młodzieńczą energię. Camino de los Arrieros ma pozostać soczyste i lekkie, dlatego beczka pełni funkcję wspierającą. Nie buduje stylu, lecz pomaga uspokoić strukturę przed butelkowaniem.

Wino nie jest filtrowane. Zachowuje dzięki temu pełniejszą teksturę oraz część naturalnych cząstek powstających podczas fermentacji i dojrzewania. Może jednak tworzyć osad, który nie jest wadą, lecz konsekwencją powściągliwego sposobu pracy.

Rezultatem jest jasne, lekkie i rześkie czerwone wino o aromatach czereśni, żurawiny, czerwonej porzeczki, ziół i pieprzu. Łagodne taniny oraz niska zawartość alkoholu nadają mu swobodę, natomiast stare krzewy, liczne odmiany i łupkowe podłoże zapewniają głębię. Camino de los Arrieros pokazuje, że hiszpańskie czerwone wino może mieć wyraźną regionalną tożsamość bez ciężaru, wysokiej ekstrakcji i dominującej beczki.

W skrócie:

Podawać z: tapasami, czerwonymi mięsami, grillowanymi warzywami, suszonymi wędlinami, serami.

Temperatura serwowania: 14^o - 16^oC

Apelacja: Vino de la Tierra Castilla y Leon

Kupaż: Trincadeira, Bastardo, Mandon, Mencia, Rufete, Gajo Arroba, Tinta Jeromo, Garnacha, Juan Garcia

Dojrzewanie: 6-8 miesięcy w barrique

Położenie winnicy: 850 m. n. p. m.

Gleby: łupek