Sierra de Tolono, Raposo, Tempranillo, Graciano, Rioja, Hiszpania

Jak smakuje i pachnie

Raposo pokazuje Tempranillo z Rioja Alavesa w stylu skupionym, świeżym i znacznie mniej beczkowym niż klasyczne wina regionu budowane wokół kategorii crianza czy reserva. Jest gęstsze i głębsze niż podstawowe Sierra de Tolono Tinto, ale nie próbuje imponować nadmierną ekstrakcją, wysokim alkoholem ani aromatem nowego dębu. Jego charakter opiera się na czerwonych owocach, dojrzałych taninach, kwiatowej świeżości oraz wapiennym napięciu starych winnic Villabuena de Alava.

Wino ma intensywną, rubinową barwę z ciemniejszym środkiem i delikatnie purpurowymi refleksami. Nie jest niemal czarny ani całkowicie nieprzejrzysty, co dobrze zapowiada styl wina. Raposo ma koncentrację wynikającą ze starych krzewów i niskiej wydajności, ale Sandra Bravo nie próbuje wydobyć z owoców maksymalnej ilości koloru i tanin.

Aromat początkowo jest świeży, skupiony i mocno owocowy. Na pierwszym planie pojawiają się wiśnie, czerwona porzeczka, dojrzałe maliny i czereśnie. Towarzyszy im granat oraz lekko cierpka żurawina, która podkreśla wytrawny charakter kompozycji. Owoc jest dojrzały, ale nie przechodzi w stronę słodkiej konfitury ani ciężkich powideł.

Po chwili w kieliszku profil staje się ciemniejszy. Można odnaleźć jeżyny, ciemne śliwki i czarne wiśnie. Nie dominują one jednak nad świeższymi czerwonymi owocami. Raposo zachowuje równowagę pomiędzy dojrzałością a cierpkością skórek i pestek, dzięki czemu aromat pozostaje soczysty i precyzyjny.

Ważną częścią zapachu są fiołki, suszone kwiaty i delikatna nuta dzikiej róży. Kwiatowy charakter nadaje winu lekkości i odróżnia je od bardziej muskularnych interpretacji Tempranillo. Nie jest perfumowany ani przesadnie słodki – kwiaty pozostają połączone z czerwonym owocem, przyprawami i wytrawnym wapiennym tłem.

Niewielki udział Graciano wzmacnia aromatyczną świeżość kupażu. Odmiana ta wnosi zwykle wyraźniejszą kwasowość, ciemniejsze owoce, pieprz oraz nuty kwiatowe i balsamiczne. W Raposo nie tworzy osobnej warstwy, ponieważ rośnie rozproszona pomiędzy krzewami Tempranillo i jest zbierana razem z nimi. Pomaga jednak zachować energię oraz zwiększa zdolność wina do rozwoju w butelce.

Po napowietrzeniu pojawiają się czarny i biały pieprz, goździki oraz subtelne słodkie przyprawy. Towarzyszą im suszony tymianek, liść laurowy i delikatne skojarzenie z rozmarynem. Ziołowy charakter jest spokojniejszy niż w wysoko położonych winach z Rivas de Tereso. Villabuena daje wina bardziej opanowane, głębokie i rozwijające się stopniowo.

W tle można odnaleźć migdały, pestkę wiśni i delikatną nutę czarnej herbaty. Migdałowy akcent podkreśla wytrawność finiszu i dobrze współgra z drobnymi taninami. Nie przybiera jednak postaci mocnej goryczki. Jest raczej dyskretnym elementem, który pojawia się po dojrzałym owocu i przyprawach.

Dojrzewanie w dużym, używanym foudre pozostawiło bardzo subtelny ślad. Nie dominują tutaj wanilia, kokos, karmel ani intensywnie palona kawa. Można odnaleźć odrobinę cedru, suszonych przypraw i delikatnego dymu, ale drewno pozostaje tłem dla Tempranillo oraz mineralnego charakteru miejsca.

Duży zbiornik o pojemności 3000 litrów zapewnia znacznie mniejszy kontakt wina z powierzchnią drewna niż klasyczna beczka barrique. Pozwala Raposo oddychać i stopniowo układać taniny, ale nie zmienia go w kompozycję zbudowaną wokół smaku dębu.

W ustach wino jest wytrawne, gęste i wyraźnie zbudowane. Pierwszy łyk przynosi wiśnie, czerwoną porzeczkę i granat. Następnie pojawiają się czereśnie, jeżyny i ciemne śliwki. Owoc jest soczysty, ale ma wyraźnie wytrawny charakter. Przypomina świeże owoce jedzone wraz ze skórką i pestką, nie słodki likier ani gęste powidła.

Kwasowość jest żywa, lecz dobrze włączona w konstrukcję. Nadaje winu świeżości, podkreśla czerwone owoce i równoważy bardziej dojrzałe nuty jeżyn oraz śliwek. Nie jest nerwowa ani agresywna. Prowadzi smak spokojnie i konsekwentnie, dokładnie tak jak rozwija się całe Raposo.

Graciano odgrywa w tym miejscu ważną rolę. Nawet niewielka ilość odmiany może wzmacniać kwasowość i chronić kupaż przed nadmierną miękkością. Dzięki temu wino zachowuje napięcie mimo pełnej dojrzałości Tempranillo i łagodniejszych warunków Villabuena.

Taniny są liczne, dojrzałe i drobnoziarniste. Początkowo przypominają skórkę granatu, wiśni albo czerwonej śliwki. Delikatnie osuszają podniebienie, ale nie stają się szorstkie ani zielone. W miarę napowietrzania coraz lepiej łączą się z owocem i tworzą spokojną, zwartą konstrukcję.

Raposo jest bardziej taniczne i skoncentrowane niż podstawowe Sierra de Tolono Tinto, ale mniej intensywne i parcelowo skupione niż Camino de Santa Cruz. Znajduje się pomiędzy nimi: pokazuje poważniejsze oblicze Tempranillo, zachowując charakter wina, które można podać przy stole bez konieczności wieloletniego oczekiwania.

W środkowej części podniebienia owoc stopniowo łączy się z pieprzem, ziołami i nutą czarnej herbaty. Pojawia się również migdał, delikatny tytoń i subtelne skojarzenie z mokrą ziemią. Wino nie staje się jednak ciężkie ani rustykalne. Bardziej wytrawne niuanse zwiększają jego głębię, ale nie dominują nad soczystymi wiśniami.

Charakterystyczne jest wrażenie kredowej lub wapiennej suchości. Nie należy rozumieć go jako dosłownego smaku skały przeniesionego do owoców. Tworzy je współdziałanie kwasowości, drobnych tanin, niskiej słodyczy owocu i sposobu, w jaki smak pozostaje skupiony w końcowej części podniebienia.

Wino jest gęste, ale nie szerokie. Ma odpowiednią masę i głębię, lecz zachowuje wyraźnie zarysowane kontury. Zamiast rozlewać się miękko po całym podniebieniu, rozwija się stopniowo: od świeżych czerwonych owoców, przez ciemniejsze wiśnie i przyprawy, aż po taniny, migdały oraz wapienny finisz.

Dzięki temu Raposo dobrze łączy koncentrację ze świeżością. Nie jest lekkim czerwonym winem, ale nie męczy ciężarem. Sandra Bravo nie próbuje usuwać całkowicie naturalnej struktury Tempranillo. Pozostawia wystarczająco dużo tanin i kwasowości, aby wino zachowało charakter oraz mogło rozwijać się w butelce.

Finisz jest długi, pikantny i wyraźnie wytrawny. Powracają w nim wiśnie, granat, czerwona porzeczka i jeżyny. Następnie pojawiają się pieprz, fiołki, migdały i delikatny balsamiczny ton. Ostatnie wrażenie jest kamieniste, lekko ziemiste i subtelnie dymne.

Raposo najlepiej podawać w temperaturze około 16°C. Warto unikać temperatury pokojowej przekraczającej 20°C, ponieważ alkohol stanie się wtedy bardziej widoczny, a owoc straci część świeżości.

Butelkę dobrze jest otworzyć około 45–60 minut przed podaniem. Młode lub dopiero kupione wino można przelać do karafki, szczególnie gdy początkowo wydaje się zwarte. Napowietrzenie pomoże rozwinąć kwiatowe, balsamiczne i przyprawowe aromaty oraz delikatnie złagodzi taniny.

Ponieważ Raposo nie zostało sklarowane ani przefiltrowane, w butelce może pojawić się naturalny osad. Nie jest on wadą. Przed podaniem warto ustawić butelkę pionowo i nalewać wino spokojnie, szczególnie po kilku latach przechowywania.

Jak smakuje to wino?

Im znacznik na suwaku bliżej słowa "proste", tym wino jest uboższe w smaki i aromaty. Gdy suwak znajduje się przy słowie "złożone", wino pachnie i smakuje różnymi owocami, kwiatami, ziołami, ziemią, skórą, przetworami, itp. 
Znacznik przy słowie "gładkie" oznacza, że wino ma bardzo mało tanin, czyli substancji powodujących uczucie ściągania i suchości w ustach. "Garbnikowe" świadczy o sytuacji przeciwnej.
Pozycja znacznika przy słowie "słodkie" informuje o dużej zawartości naturalnego cukru (>200g/l). Gdy jest on tuż przy określeniu "wytrawne" oznacza, że w winie jest zaledwie 0-2 gramy cukru resztkowego.
Znacznik ustawiony pomiędzy słowami "łagodne" i "kwasowe" pokazuje poziom kwasowości wina. Im jest on bardziej po prawej stronie, tym ta intensywność wyższa.

Sugestie gastronomiczne

Sierra de Tolono Raposo bardzo dobrze pasuje do pieczonych i grillowanych mięs, jagnięciny, wołowiny, kaczki, dziczyzny, dań duszonych, grzybów oraz długo dojrzewających serów. Można podać je do jagnięciny z rozmarynem, pieczonej kaczki, wołowych policzków, steku z grilla, polędwiczki wieprzowej, gulaszu z dziczyzny, risotta grzybowego albo sera Manchego. Wyraźna kwasowość równoważy tłuszcz, dojrzałe taniny dobrze współpracują z białkiem, a ziołowo-pikantny charakter wina podkreśla potrawy doprawione rozmarynem, tymiankiem i pieprzem.

Kto stoi za tym winem

Za projektem Sierra de Tolono stoi Sandra Bravo – winiarka pochodząca z Logrono, która nie przejęła rodzinnej winiarni ani gotowego majątku. Jej projekt powstał na podstawie wiedzy zdobytej podczas studiów, pracy w różnych regionach oraz stopniowego poznawania starych parceli Rioja Alavesa.

Sandra studiowała inżynierię rolniczą i enologię. Następnie zdobywała doświadczenie między innymi w Bordeaux, Toskanii, Nowej Zelandii i Kalifornii. Zetknęła się dzięki temu zarówno z klasycznym europejskim podejściem do terroir, jak i z bardziej technicznym, precyzyjnym winiarstwem Nowego Świata.

Największy wpływ na jej późniejsze myślenie miał jednak Priorat, gdzie pracowała przez około siedem lat. Kamieniste zbocza, niewielkie parcele i stare krzewy Garnachy oraz Carineny nauczyły ją patrzeć na winnicę jako na konkretne siedlisko, nie jedynie źródło surowca do regionalnego kupażu.

W Prioracie zobaczyła również, że wartość wina nie musi wynikać z długiego dojrzewania w nowej beczce. Najważniejsza może być jakość owoców, naturalna koncentracja starych krzewów i sposób, w jaki gotowe wino pokazuje różnice pomiędzy zboczami, wysokościami oraz rodzajami podłoża.

W 2012 roku wróciła do Riojy i rozpoczęła projekt Sierra de Tolono. Wybrała Rioja Alavesa, przede wszystkim niewielkie parcele wokół Rivas de Tereso oraz Villabuena de Alava. Obie miejscowości leżą u podnóża tego samego pasma górskiego, ale dają wina o odmiennym charakterze.

Rivas de Tereso znajduje się wyżej i pozostaje pod silniejszym wpływem chłodnego wiatru. Tamtejsze wina są bardziej napięte, aromatyczne i energiczne. Sandra porównuje je do dzikich koni – pełnych siły, ruchu i trudnego do całkowitego opanowania charakteru.

Villabuena leży niżej, na łagodniejszych zboczach, częściowo osłoniętych przed północnym wiatrem. Winogrona dojrzewają tam powoli, ale w bardziej spokojnych warunkach. Wina są zwykle głębsze, bardziej opanowane i rozwijają się stopniowo, zamiast natychmiast pokazywać całą aromatyczną intensywność.

Raposo jest najczystszym przedstawicielem tej drugiej strony projektu. Nie pochodzi z jednej mikparceli, lecz z dwóch starych winnic reprezentujących wspólny charakter Villabuena. Sandra określa je jako vino de pueblo – wino miejscowości.

Sandra nie odrzuca drewna ani historii regionu. Wykorzystuje beczki, duże foudres i klasyczne odmiany, ale podporządkowuje je charakterowi miejsca. Naczynie jest wybierane do konkretnego wina, zamiast narzucać wszystkim etykietom jeden wspólny, beczkowy styl.

Winnice prowadzone są organicznie i biodynamicznie. Nie stosuje się syntetycznych herbicydów ani nawozów. Sandra stara się zachować naturalną roślinność pomiędzy krzewami i ogranicza zabiegi, które mogłyby niszczyć strukturę gleby albo uzależniać winorośl od płytko dostępnej wody.

Trawy, zioła i kwiaty chronią powierzchnię przed erozją oraz zapewniają siedliska owadom. Konkurują również z winoroślą, naturalnie ograniczając jej siłę wzrostu. Stare krzewy muszą rozwijać głębszy system korzeniowy, aby korzystać z wilgoci zgromadzonej pomiędzy gliną i wapienną skałą.

Sandra pracuje ręcznie i obserwuje poszczególne działki zamiast stosować jeden automatyczny schemat dla wszystkich winnic. Zwraca uwagę na kondycję każdego krzewu, różnice dojrzewania oraz zmieniające się warunki sezonu.

Ważnym elementem jest późne cięcie winorośli. Opóźnienie przycinania może przesunąć rozpoczęcie rozwoju pąków i ograniczyć zagrożenie powodowane przez wiosenne przymrozki. W chłodniejszej części Riojy ma to coraz większe znaczenie.

W piwnicy fermentacje rozpoczynają się spontanicznie, bez wyselekcjonowanych drożdży mających nadawać wszystkim winom ten sam aromat. Ekstrakcja pozostaje łagodna, a naczynia dobierane są do koncentracji i charakteru owoców.

Sandra podkreśla, że chciałaby pozostać możliwie niewidoczna w piwnicy. Nie oznacza to braku decyzji ani kontroli. Jej praca ma jednak wspierać charakter winnic, a nie zmieniać każde wino w rozpoznawalny produkt technologiczny.

Raposo dobrze pokazuje dojrzałość całego projektu. Jest dostępniejsze niż najbardziej limitowane wina parcelowe, ale ma znacznie więcej głębi i indywidualności niż standardowa regionalna Rioja. Pozwala zrozumieć styl Villabuena oraz sposób, w jaki Sandra Bravo interpretuje Tempranillo z wapiennych gleb Rioja Alavesa.

Jaka jest historia i idea wina

Nazwa Raposo jest bezpośrednio związana z Villabuena de Alava. Mieszkańców tej miejscowości nazywano dawniej raposos, czyli „lisami”. Sandra wykorzystała lokalne określenie jako hołd dla tej wsi, jej mieszkańców i spokojnego charakteru tutejszych winnic.

Nazwa nie jest więc fantazyjnym określeniem wymyślonym wyłącznie na potrzeby etykiety. Odwołuje się do miejscowej pamięci oraz tradycji określania mieszkańców sąsiednich miejscowości przydomkami. Dzięki niej wino otrzymuje tożsamość związaną nie tylko z odmianą i glebą, ale również z lokalną społecznością.

Sandra opisuje ludzi z Villabuena jako spokojnych, cierpliwych i głębokich. Podobne cechy odnajduje w winie. Raposo nie jest najbardziej ekspansywną etykietą w jej ofercie. Potrzebuje czasu w kieliszku, rozwija się stopniowo i łączy owocową świeżość z bardziej poważną strukturą.

Wino powstaje z dwóch starych winnic. Młodsza ma około 60 lat, natomiast starsza zbliża się do 100 lat. Obie są obsadzone głównie Tempranillo, ale pomiędzy krzewami zachowała się niewielka ilość Graciano.

Takie mieszane nasadzenia były dawniej powszechne. Winnice nie zawsze zakładano jako jednorodne bloki jednej odmiany. Pojedyncze krzewy innych szczepów zwiększały różnorodność, inaczej reagowały na warunki sezonu i wnosiły do wspólnie fermentowanego wina dodatkową kwasowość, kolor lub aromat.

W Raposo udział Graciano wynosi około kilku procent. Odmiana nie jest zbierana i fermentowana osobno, aby później precyzyjnie odmierzyć jej ilość. Rośnie pomiędzy Tempranillo i staje się naturalną częścią kupażu już w momencie zbioru.

Graciano dojrzewa później niż Tempranillo i zachowuje mocną kwasowość. W cieplejszych miejscach może mieć trudności z osiągnięciem pełnej dojrzałości, ale w Rioja Alavesa jego niewielki udział był tradycyjnie ceniony za aromatyczność i zdolność wzmacniania struktury win przeznaczonych do dojrzewania.

Raposo nie jest winem z jednej parceli. Jego zadaniem jest pokazanie wspólnego charakteru Villabuena, dlatego Sandra łączy owoce z dwóch winnic, które różnią się wiekiem, ale mają podobne położenie, wapienne podłoże i spokojny sposób dojrzewania.

W ten sposób wino wpisuje się w ideę vino de pueblo. Kategoria ta koncentruje się na jednej miejscowości, a nie na całym dużym regionie ani pojedynczej działce. Można porównać ją do win gminnych w Burgundii, choć historia, przepisy i struktura własności są w Rioji inne.

Wino miejscowości powinno pokazywać cechy wspólne dla kilku stanowisk z tego samego obszaru. Nie ma precyzji pojedynczej parceli, ale jest dokładniejsze niż szeroki kupaż obejmujący owoce z wielu odległych części apelacji.

Raposo stanowi dzięki temu ważne ogniwo w ofercie Sierra de Tolono. Podstawowe Tinto pokazuje świeży, wysoko położony styl producentki. Raposo przedstawia Villabuena, natomiast Nahikun Tinto i inne bardzo małe partie mogą skupiać się na konkretnych mikparcelach oraz mieszanych nasadzeniach.

Takie podejście stanowi alternatywę dla historii Riojy zbudowanej przede wszystkim wokół dojrzewania. Przez dziesięciolecia producenci często kupowali owoce z różnych części regionu, a charakter wina wynikał z umiejętnego kupażowania i długiego pobytu w drewnie.

System ten stworzył wiele wybitnych win i pozostaje ważną częścią tożsamości Riojy. Jednocześnie nie zawsze pozwalał dostrzec różnice pomiędzy poszczególnymi wsiami, wysokościami i parcelami. Nowe pokolenie producentów coraz częściej próbuje pokazać właśnie te elementy.

Sandra Bravo nie uważa jednak oficjalnej klasyfikacji za jedyny sposób określania pochodzenia. Od początku informuje o miejscowościach i parcelach na podstawie własnej hierarchii, nawet gdy etykiety nie korzystają z nowych oznaczeń wprowadzonych przez Consejo Regulador.

Idea wina obejmuje również sposób użycia drewna. Sandra nie rezygnuje z beczek, ponieważ tradycja dojrzewania czerwonej Riojy w dębie ma uzasadnienie. Tempranillo zyskuje dzięki łagodnemu dostępowi tlenu, a jego taniny stają się bardziej harmonijne.

Zamiast klasycznych małych beczek wykorzystuje jednak foudre o pojemności 3000 litrów. Tak duże naczynie pozwala na spokojne dojrzewanie bez intensywnego smaku drewna. Wino rozwija strukturę, ale zachowuje czerwone owoce, fiołki i wapienną świeżość.

Terroir i metoda produkcji

Villabuena de Alava znajduje się w Rioja Alavesa, w południowej części Kraju Basków. Miejscowość leży pomiędzy pasmem Sierra de Tolono a rzeką Ebro, w krajobrazie zbudowanym z łagodnych zboczy, niewielkich dolin i bardzo rozdrobnionych winnic.

Parcele Raposo znajdują się na wysokości około 500–550 metrów nad poziomem morza. Leżą niżej niż najbardziej górskie stanowiska Sandry wokół Rivas de Tereso, ale nadal wystarczająco wysoko, aby korzystać z chłodniejszych nocy i powolnego dojrzewania.

W ciągu dnia winorośle otrzymują dużo światła i ciepła. Po zachodzie temperatura spada, co pomaga zachować kwasowość oraz świeżość aromatów. Różnica pomiędzy dniem i nocą jest jednym z powodów, dla których Tempranillo może osiągnąć pełną dojrzałość, nie tracąc całkowicie czerwono-owocowego charakteru.

Obie winnice znajdują się w łagodnej dolinie częściowo osłoniętej przed silnym północnym wiatrem. Nie oznacza to całkowitego braku przewiewu. Osłona ogranicza jednak najbardziej chłodzący wpływ powietrza schodzącego z gór i tworzy spokojniejsze warunki niż w Rivas de Tereso.

Dzięki temu owoce dojrzewają powoli, ale bardziej równomiernie. Villabuena nie daje zwykle tak ostrych, eterycznych i niezwykle kwasowych win jak najwyżej położone parcele. Tempranillo zyskuje tutaj więcej objętości, głębi oraz ciemniejszego owocu, zachowując jednak świeżość charakterystyczną dla Rioja Alavesa.

Podłoże jest związane z wapienną skałą nazywaną lokalnie lastra. Tworzy ona szare, twarde płyty pojawiające się na różnej głębokości, a miejscami niemal wychodzące na powierzchnię. W niektórych opisach bywa błędnie przedstawiana jako łupek ze względu na barwę i płytową strukturę, ale jest skałą wapienną.

Lastra ogranicza głębokość dostępnej gleby i zmusza korzenie do wykorzystywania szczelin w skale. Winorośle nie mogą rozwijać bardzo bujnej, powierzchniowej masy korzeniowej. Poszukują wilgoci w miejscach, w których pomiędzy wapiennymi warstwami zgromadziły się glina, margiel i materia organiczna.

W górnych warstwach występują również ochrowe gliny. Pomagają zatrzymywać wodę po zimowych i wiosennych opadach. Ma to ogromne znaczenie podczas suchego lata, ponieważ stare krzewy nie są nawadniane i muszą polegać na naturalnych zapasach wilgoci.

Połączenie wapiennego drenażu z możliwością magazynowania wody przez glinę pozwala owocom dojrzewać spokojnie. Winorośl nie rośnie zbyt bujnie, ale nie musi również przerywać dojrzewania z powodu nagłego, ekstremalnego stresu wodnego.

Stare krzewy dają niewielką ilość gron. Ich wartość nie polega jednak wyłącznie na niskiej wydajności. Wieloletnie korzenie pozwalają stabilniej reagować na suszę i zmienne warunki sezonu, a poszczególne rośliny zachowują zróżnicowany materiał genetyczny charakterystyczny dla dawnych nasadzeń.

Winnice prowadzone są organicznie i biodynamicznie. Nie stosuje się syntetycznych herbicydów ani nawozów. Naturalna roślinność pomiędzy krzewami chroni glebę przed erozją i pomaga zachować jej biologiczną aktywność.

Praca na starej parceli jest wykonywana w dużej mierze ręcznie. Nieregularne rozmieszczenie krzewów, zróżnicowany wiek roślin oraz powierzchniowe fragmenty skały utrudniają użycie ciężkich maszyn.

Zbiory również prowadzone są ręcznie. Pozwala to wybierać zdrowe grona już w winnicy i chronić je przed zgniataniem podczas transportu. Sandra ocenia dojrzałość nie tylko na podstawie poziomu cukru, ale także smaku skórek, pestek i całych owoców.

Tempranillo musi osiągnąć odpowiednią dojrzałość tanin, ale nie może stracić naturalnej kwasowości. Zbyt wczesny zbiór prowadziłby do zielonej cierpkości, natomiast zbyt późny mógłby zwiększyć alkohol i przesunąć owoc w stronę ciężkiej konfitury.

Graciano dojrzewa nieco później, lecz jego niewielka obecność w mieszanych nasadzeniach nie pozwala na całkowicie osobny termin zbioru. Sandra wybiera moment stanowiący najlepszą równowagę dla całej winnicy. Różnice pomiędzy odmianami stają się częścią złożoności kupażu.

Po zbiorze owoce są delikatnie przetwarzane, a fermentacja rozpoczyna się spontanicznie dzięki drożdżom naturalnie obecnym na skórkach i w piwnicy. Nie wykorzystuje się wyselekcjonowanych kultur mających nadać winu jednolity, z góry zaplanowany aromat.

Ekstrakcja prowadzona jest ostrożnie. Sandra nie dąży do uzyskania niemal czarnej barwy ani maksymalnej ilości tanin. Stare krzewy zapewniają wystarczającą koncentrację, dlatego praca w piwnicy ma raczej zachować równowagę niż dodatkowo wzmacniać masę wina.

Po zakończeniu fermentacji Raposo trafia do dużego foudre o pojemności około 3000 litrów. Dojrzewa w nim przez dwanaście miesięcy.

Foudre ma znacznie mniejszy stosunek powierzchni drewna do objętości wina niż klasyczna beczka o pojemności 225 litrów. Dzięki temu przekazuje mniej aromatów dębu, ale nadal umożliwia powolną wymianę tlenu.

Łagodny kontakt z tlenem pomaga polimeryzować taniny, czyli łączyć je w większe, mniej ostre struktury. Wino stopniowo staje się bardziej gładkie, ale nie traci całkowicie naturalnej cierpkości Tempranillo.

Duży zbiornik pomaga również zachować świeży owoc. Wiśnie, porzeczki, granat i fiołki pozostają na pierwszym planie, podczas gdy drewno wprowadza jedynie delikatne przyprawy, cedr oraz subtelny dym.

Przed butelkowaniem Raposo nie jest klarowane ani filtrowane. Dzięki temu zachowuje pełniejszą teksturę i część naturalnych cząstek powstałych podczas fermentacji oraz dojrzewania. Może jednak tworzyć osad.

Produkcja wynosi około 5000 butelek rocznie. Jest większa niż w przypadku pojedynczych mikparcel Sierra de Tolomo, ale nadal bardzo mała w porównaniu z typowymi winami regionalnymi. Ilości nie można łatwo zwiększyć bez wykorzystania owoców spoza dwóch winnic i utraty charakteru Villabuena.

Rezultatem jest gęste, świeże i długowieczne Tempranillo z niewielkim udziałem Graciano. Czerwone wiśnie, porzeczki, jeżyny i fiołki łączą się z pieprzem, migdałami i wapienną suchością. Raposo ma odpowiednią strukturę i koncentrację, ale pozostaje pozbawione ciężaru oraz dominującego smaku beczki.

W skrócie:

Podawać z: pieczonymi i grillowanymi mięsami, dojrzałymi serami.

Temperatura serwowania: 16^o - 18^oC

Apelacja: D.O.C. Rioja

Kupaż: Tempranillo, Graciano

Dojrzewanie: spontaniczna fermentacja, 12 miesięcy w dużych beczkach

Położenie winnicy: 500 m. n. p. m.

Gleby: szary łupek