Sesta di Sopra. Wielkie Brunello z czterech hektarów

Właśnie przyjechał do nas nowy rocznik Sesta di Sopra Brunello di Montalcino 2020.

Polecane produkty dla Ciebie

W przypadku jednej z największych marek winiarskiego świata mogłoby to oznaczać dziesiątki palet i produkcję liczoną w setkach tysięcy butelek. Tutaj historia wygląda zupełnie inaczej. Sesta di Sopra ma zaledwie około czterech hektarów winnic, a cała roczna produkcja gospodarstwa wynosi w przybliżeniu 10 tysięcy butelek.

To Brunello powstające w skali, w której niemal każdy krzew, każda beczka i każdy rocznik pozostają częścią rodzinnej opowieści.

Dom, który miał być miejscem na późniejsze lata

Historia Sesta di Sopra rozpoczęła się w 1980 roku. Ettore Spina i Enrica Bandirola szukali miejsca, do którego mogliby przenieść się z rodziną i spędzić kolejne lata życia. Na południe od Montalcino, około czterech kilometrów od Castelnuovo dell’Abate, znaleźli opuszczone gospodarstwo w miejscu, które od dawna uważali za wyjątkowe.

Kupili posiadłość, odnowili kamienny dom – prawdopodobnie pełniący niegdyś funkcję wieży strażniczej – i przywrócili do życia gaje oliwne. Wokół rozciągały się lasy, wzgórza i ziemia od dawna uznawana przez miejscowych za odpowiednią dla winorośli.

Początkowo nie chodziło o stworzenie dużej firmy. Właściwie trudno byłoby wyobrazić sobie projekt bardziej oddalony od przemysłowej skali. Pierwsze winnice posadzono na początku lat 90., wybierając klony Sangiovese Grosso. Pierwszy rocznik wina powstał w 1999 roku.

Dobre przyjęcie butelek pokazało rodzinie, że z niewielkich parceli można stworzyć Brunello, które będzie miało własny charakter i znajdzie odbiorców również poza Włochami. Gospodarstwo zaczęło się rozwijać, ale nigdy nie próbowało rosnąć za wszelką cenę.

Dziś Sesta di Sopra pozostaje rozległą posiadłością z lasami i oliwkami, lecz tylko około czterech hektarów przeznaczonych jest pod winorośl. To właśnie ten kontrast najlepiej opisuje jej filozofię: dużo przestrzeni, bardzo mało wina.

Dlaczego Brunello jest tak słynne?

Brunello di Montalcino należy do najbardziej rozpoznawalnych win Włoch, choć powstaje na stosunkowo niewielkim obszarze. Strefa produkcji ogranicza się do historycznych granic gminy Montalcino, położonej w południowej części Toskanii.

Wino tworzone jest wyłącznie z Sangiovese. Lokalnie odmianę tę tradycyjnie nazywano Brunello, co przez lata prowadziło do przekonania, że może chodzić o osobny szczep. Dzisiaj wiemy, że jest to miejscowa interpretacja Sangiovese, ukształtowana przez klimat, gleby i selekcję materiału roślinnego.

Brunello zbudowało swoją reputację na połączeniu siły i elegancji. Sangiovese daje mu wyraźną kwasowość, mocną strukturę tanin i aromaty wiśni, czereśni, fiołków, suszonych ziół oraz ziemi. W trakcie dojrzewania mogą pojawiać się tytoń, skóra, herbata, suszone liście, przyprawy i nuty balsamiczne.

Najważniejsza jest jednak zdolność do rozwoju. Dobre Brunello nie tylko wytrzymuje kilkanaście lat w piwnicy, ale potrafi w tym czasie nabierać harmonii i złożoności. W najlepszych rocznikach potencjał dojrzewania może sięgać kilku dekad.

Prestiż apelacji wzmacniają rygorystyczne zasady produkcji. Brunello musi pochodzić z Sangiovese zebranego w Montalcino, a dopuszczalny plon wynosi maksymalnie osiem ton winogron z hektara. Wino dojrzewa przez co najmniej dwa lata w dębie oraz minimum cztery miesiące w butelce. Do sprzedaży może trafić dopiero od początku piątego roku liczonego od roku zbiorów.

Dlatego rocznik 2020 pojawił się na rynku dopiero w 2025 roku.

Dlaczego Brunello jest drogie?

Cena Brunello nie wynika wyłącznie ze sławy nazwy. Zanim producent sprzeda pierwszą butelkę, musi przez kilka lat finansować pracę w winnicy, winifikację, beczki, przestrzeń w piwnicy i przechowywanie zapasu.

Wino zajmuje miejsce, wymaga kontroli i pozostaje zamrożonym kapitałem. W tym samym czasie producent ponosi już koszty kolejnych zbiorów, choć przychód z poprzedniego rocznika pojawi się dopiero po latach.

Do tego dochodzą ograniczony obszar apelacji, niskie plony, ręczna selekcja gron i międzynarodowy popyt. W małej posiadłości, takiej jak Sesta di Sopra, wszystkie te czynniki są jeszcze bardziej odczuwalne. Produkcji nie można łatwo zwiększyć. Każda butelka musi pochodzić z kilku niewielkich parceli.

Dlatego przy Brunello płacimy nie tylko za samo wino, lecz również za czas, który już spędziło w gospodarstwie, i za możliwość jego dalszego rozwoju.

Duża beczka zamiast smaku drewna

Przepisy wymagają dojrzewania Brunello w dębie, ale nie określają jednego obowiązkowego stylu. Niektórzy producenci używają niewielkich beczek francuskich, inni wybierają tradycyjne, duże naczynia ze slawońskiego dębu.

W Sesta di Sopra Brunello dojrzewa przez minimum 24 miesiące w beczkach o pojemności 30 hektolitrów. Duży format oznacza mniejszą powierzchnię kontaktu wina z drewnem. Beczka nie ma więc intensywnie aromatyzować wina wanilią, kokosem czy mocnym toastem.

Jej zadaniem jest umożliwienie bardzo powolnej wymiany tlenu. Dzięki temu taniny stopniowo się układają, a owoc, kwasowość i struktura zaczynają tworzyć spójną całość.

To podejście dobrze pasuje do charakteru gospodarstwa. Sesta di Sopra nie próbuje budować Brunello na sile beczki. W centrum pozostają Sangiovese, wapienne gleby oraz położone na wysokości około 300–400 metrów parcele południowej części Montalcino.

W młodym winie pojawiają się dojrzałe wiśnie i owoce leśne, mięta, zioła, cedr oraz przyprawy. Taniny są wyraźne, ale nie powinny być oderwane od owocu. Kilka lat w piwnicy pozwoli im zmięknąć, a aromatom przesunąć się w stronę tytoniu, skóry, suszonych liści i leśnego poszycia.

Rosso di Montalcino – ta sama odmiana, inne tempo

Nie każda okazja wymaga Brunello i nie każdy chce czekać kilka lat, aż młode wino zacznie w pełni pokazywać swój potencjał. Odpowiedzią jest Rosso di Montalcino.

Rosso powstaje z tej samej odmiany – 100% Sangiovese – i w tych samych granicach gminy. Może jednak zostać wypuszczone na rynek znacznie wcześniej. Nie podlega również obowiązkowemu, dwuletniemu dojrzewaniu w dębie.

Dzięki temu jest bardziej bezpośrednie, owocowe i żywe. Pokazuje świeże wiśnie, zioła oraz energiczną kwasowość Sangiovese, ale zazwyczaj ma łagodniejszą konstrukcję i nie wymaga długiego przechowywania.

Niższa cena nie oznacza, że Rosso jest nieudanym Brunello albo winem powstałym z przypadkowych gron. To osobny styl – tworzony z myślą o wcześniejszym piciu i bardziej codziennym stole.

Rosso di Montalcino dobrze pasuje do makaronów z mięsnym sosem, pieczonej wieprzowiny, cielęciny, drobiu, grzybów i średnio dojrzałych serów. Brunello warto zachować do jagnięciny, dziczyzny, wołowiny, długo pieczonych mięs, trufli i dojrzałego pecorino.

Rosso pozwala więc poznać Sangiovese z Montalcino bez ceny, czasu oczekiwania i powagi towarzyszącej Brunello.

Zmiana pokoleniowa bez odcinania korzeni

Sesta di Sopra powstała z decyzji Ettore i Enriki. Przez lata to oni budowali gospodarstwo, sadzili winnice, tworzyli pierwsze roczniki i przekonywali odbiorców, że z kilku hektarów można zrobić wino zdolne konkurować z dużo większymi posiadłościami.

Dzisiaj coraz większą rolę odgrywa ich wnuk, Matteo Marenda. Nie jest to jednak historia gwałtownego przekazania kluczy do piwnicy. Ettore i Matteo prowadzą gospodarstwo wspólnie, a różnice zdań pomiędzy pokoleniami stają się częścią jego rozwoju.

Starsze pokolenie wnosi pamięć miejsca, doświadczenie kolejnych roczników i przekonanie, że niczego nie należy przyspieszać. Matteo patrzy na rynek z perspektywy młodego winiarza, rozwija obecność gospodarstwa na zewnątrz i przygotowuje je do funkcjonowania w kolejnych dekadach.

Najważniejsze pozostaje jednak bez zmian: Sesta di Sopra nie zamierza rezygnować ze swojej mikroskali. Nie próbuje zwiększać produkcji kosztem charakteru. Nadal powstaje tu tylko tyle wina, ile mogą dać niewielkie rodzinne parcele.

Brunello 2020 właśnie przyjechało!

Nowy rocznik Sesta di Sopra Brunello di Montalcino 2020 jest już u nas.

To wino można otworzyć teraz – najlepiej odpowiednio wcześniej i przy konkretnym daniu – ale ma strukturę pozwalającą myśleć o wieloletnim dojrzewaniu. W młodości pokaże energię Sangiovese, dojrzały owoc, zioła, przyprawy i zdecydowane taniny. Z czasem powinno nabierać bardziej ziemistego, balsamicznego i harmonijnego charakteru.

Nie jest produktem dużej marki, która każdego roku wypuszcza setki tysięcy identycznych butelek. Powstaje w gospodarstwie, które zaczęło się od poszukiwania rodzinnego domu, a winnice zajmują jedynie niewielki fragment otaczających je lasów i gajów oliwnych.

Dzisiaj opowieść rozpoczętą przez Ettore i Enricę kontynuuje Matteo. Nowy rocznik jest więc nie tylko kolejnym Brunello z Montalcino. Jest zapisem miejsca, czasu i zmiany pokoleniowej zachodzącej w jednej z najmniejszych winnic regionu.

Wielkość Brunello nie zawsze wynika z rozmiaru posiadłości. Czasami rodzi się właśnie dlatego, że wszystkiego jest bardzo mało – poza cierpliwością.

Leszek, Eliza & zespół Buy Wine