Merlot. Od soczystego wina na co dzień po butelki dojrzewające przez dekady

Niewiele czerwonych odmian potrafi tak łatwo przekonać do siebie osoby stawiające pierwsze kroki w świecie wina, a jednocześnie budzić tak wielkie emocje wśród doświadczonych kolekcjonerów. Merlot może być prosty, soczysty i niemal natychmiast gotowy do picia. Może również tworzyć głębokie, złożone wina, których rozwój w butelce liczy się w dziesięcioleciach.

Polecane produkty dla Ciebie

Właśnie w tej rozpiętości kryje się jedna z głównych przyczyn jego popularności.

Merlot wywodzi się z południowo-zachodniej Francji, a jego historycznym domem jest Bordeaux. Sama nazwa prawdopodobnie nawiązuje do słowa merle, czyli kosa – być może ze względu na ciemny, niebieskoczarny kolor jagód albo zamiłowanie tych ptaków do dojrzałych gron.

W Bordeaux jest najczęściej sadzoną czerwoną odmianą. Szczególnie ważne miejsce zajmuje na prawym brzegu Żyrondy, w Pomerol, Saint-Émilion i Fronsac. W kupażach daje miękkość, śliwkowy owoc i objętość, podczas gdy Cabernet Franc wnosi aromatyczną finezję, a Cabernet Sauvignon bardziej zdecydowaną strukturę i taniny.

Jednak Merlot już dawno przestał być wyłącznie odmianą bordoską. Znakomite wina powstają z niego w Toskanii – szczególnie w rejonie Bolgheri – a także w północno-wschodnich Włoszech, Kalifornii, stanie Waszyngton, Chile, Argentynie, Australii czy Republice Południowej Afryki.

Dlaczego Merlot stał się tak popularny?

Jedną z przyczyn jest sposób, w jaki dojrzewa. Merlot osiąga dojrzałość wcześniej niż Cabernet Sauvignon, dlatego dobrze sprawdza się w chłodniejszych miejscach i w rocznikach, w których późniejsze odmiany mogą mieć problemy z pełnym dojrzeniem.

Równie ważny jest jego charakter w kieliszku. Typowe aromaty obejmują wiśnię, śliwkę, malinę, figę, czarną porzeczkę i fiołki. W ustach wino często jest krągłe, soczyste i miękkie, z mniej surowymi taninami niż Cabernet Sauvignon. Nie oznacza to, że każdy Merlot jest lekki lub pozbawiony struktury. Odmiana daje jednak producentowi możliwość stworzenia wina przystępnego już w młodości.

Merlot dobrze reaguje też na różne gleby, klimaty i metody produkcji. W chłodniejszych miejscach pokazuje więcej czerwonych owoców, ziół, mięty i świeżości. W cieplejszych regionach staje się ciemniejszy, dojrzalszy i bardziej śliwkowy, czasem z nutami czekolady. Może być samodzielnym winem albo ważnym elementem kupażu. Może dojrzewać w stali, betonie, dużych beczkach albo małych barrique.

Stal – owoc bez makijażu

Stalowe zbiorniki są neutralne. Nie dodają winu aromatów wanilii, tostów czy kokosa i nie dostarczają dodatkowych garbników. Dzięki temu łatwiej zobaczyć naturalny profil odmiany oraz charakter owoców.

Merlot dojrzewający w stali zwykle pokazuje więcej wiśni, świeżej śliwki i malin. Bywa żywszy, bardziej bezpośredni i ziołowy. Jego taniny mogą być wyraźniej odczuwalne, ponieważ nie zostały wygładzone podczas powolnego kontaktu z tlenem w beczce.

Takie wina są najczęściej tworzone z myślą o piciu w młodości lub po kilku latach. Nie wymagają długiego czekania ani uroczystej oprawy. Ich największymi zaletami pozostają soczystość, czytelność owocu i uniwersalność przy stole.

Beczka – więcej struktury i czasu

Dojrzewanie w drewnie prowadzi Merlota w inną stronę. Powolny dostęp tlenu pomaga zaokrąglić taniny, połączyć poszczególne elementy wina i zbudować bardziej aksamitną teksturę. Sam dąb może wnieść wanilię, kakao, kawę, goździki, cedr, tytoń i nuty tostowe.

Nie każda beczka daje jednak taki sam rezultat. Małe nowe barrique oddziałują na wino znacznie mocniej niż duże, wcześniej używane tonneaux. Dobry producent powinien traktować drewno jako narzędzie, a nie główny smak wina. Owoc Merlota nie może zniknąć pod warstwą wanilii i tostów.

Wersje beczkowe są zwykle pełniejsze, bardziej skoncentrowane i przeznaczone do poważniejszych dań. Mają również większy potencjał rozwoju w butelce. W najlepszych winach świeże śliwki i wiśnie z czasem przechodzą w suszone owoce, skórę, tytoń, kawę, leśne poszycie i trufle.

Merlot przy stole

Duża popularność Merlota wynika również z jego kulinarnej elastyczności. Ma dość owocu, by pasować do aromatycznych sosów, a jednocześnie jego taniny zazwyczaj nie są tak wymagające jak w przypadku młodego Cabernet Sauvignon.

Młody, soczysty Merlot dobrze łączy się z makaronami z mięsnym sosem, lasagne, pizzą z mięsnymi dodatkami, wieprzowiną, kaczką, pieczonym kurczakiem, burgerami i półtwardymi serami. Ziołowe wersje są bardzo ciekawe przy pieczonych grzybach, soczewicy, bakłażanie i daniach z rozmarynem lub tymiankiem.

Bardziej skoncentrowane wina beczkowe warto podawać do wołowiny, jagnięciny, dziczyzny, polików wołowych, długo duszonego mięsa i dojrzewających serów. Ich struktura i korzenność potrzebują potrawy o podobnej intensywności.

Merlot nie zawsze jest jednak idealnym wyborem do bardzo lekkich dań, delikatnych ryb czy kwaśnych sałatek. W takich zestawieniach nawet miękkie czerwone wino może okazać się zbyt ciężkie.

Merlot z Friuli – mniej oczywista historia

Friuli-Wenecja Julijska kojarzy się przede wszystkim z winami białymi: Friulano, Ribollą Giallą, Sauvignon Blanc czy Pinot Grigio. Merlot zajmuje tam jednak szczególne miejsce. Został sprowadzony do północno-wschodnich Włoch już w XIX wieku i tak dobrze przystosował się do lokalnych warunków, że stał się ważnym elementem miejscowej kultury winiarskiej.

Wpływ Alp Julijskich i Adriatyku pomaga łączyć dojrzałość owocu ze świeżością. Charakterystyczne marglisto-piaskowcowe gleby, określane jako ponca, dobrze regulują dostępność wody i ograniczają nadmierną bujność krzewów. Miejscowy Merlot często zachowuje bardziej ziołowy, wytrawny charakter niż jego odpowiedniki z gorących regionów.

Dwie butelki Visintini pozwalają bardzo czytelnie porównać dwa style produkcji.

Visintini Merlot powstaje z owoców uprawianych w okolicach Corno di Rosazzo, w apelacji Friuli Colli Orientali. Dojrzewa wyłącznie w stalowych zbiornikach. Nie ma w nim wanilii ani tostowego charakteru. Na pierwszym planie pozostają wiśnia, czerwona śliwka, malina i mięta, a całość ma wytrawną strukturę i bardziej bezpośrednie taniny.

To wino sprawdzi się przy gnocchi lub tagliatelle z ragu, lasagne, grillowanej wieprzowinie, wołowinie, kaczce, króliku, pieczonych grzybach i półtwardych serach. Pokazuje Merlota bez beczkowego makijażu – owocowego, ale nie banalnie miękkiego.

Visintini Merlot Torion reprezentuje bardziej dojrzałe oblicze odmiany. Wino spędza osiem miesięcy w dębowych beczkach typu tonneaux. Większy format pozwala spokojnie zaokrąglić taniny i poszerzyć strukturę, bez całkowitego przykrywania owocu.

Obok ciemnej wiśni, śliwki i owoców leśnych pojawiają się pieprz, goździki, suszone zioła, wanilia, kakao i delikatny tost. Wino jest pełniejsze, cieplejsze i bardziej aksamitne. Kilka lat dojrzewania w butelce przyniosło już nuty suszonych owoców, skóry, tytoniu i leśnego poszycia.

Torion potrzebuje mocniejszego partnera przy stole: dziczyzny, jagnięciny, wołowiny, pieczonej kaczki, długo duszonego mięsa, grzybów albo twardych, dojrzewających serów. Warto je wcześniej otworzyć i zdekantować, aby oddzielić ewentualny osad oraz pozwolić aromatom rozwinąć się w kieliszku.

Te dwa wina pokazują, że różnica między stalą a beczką nie sprowadza się wyłącznie do obecności wanilii. Zmienia się sposób, w jaki odbieramy owoc, taniny, strukturę i dojrzałość wina.

Stal podkreśla świeżość i odmianowy charakter. Drewno daje Merlotowi więcej przestrzeni, miękkości i czasu.

I właśnie na tym polega fenomen tej odmiany. Merlot potrafi być winem na zwykły wieczór, naturalnym partnerem codziennej kuchni, ale również poważną butelką przeznaczoną do dojrzewania. Jego popularność nie wynika z jednego uniwersalnego stylu. Wynika z tego, że potrafi odnaleźć się niemal wszędzie – w winnicy, w piwnicy i przy stole.

Leszek, Eliza & zespół Buy Wine