Nebbiolo. Dwie twarze tej samej odmiany

Są szczepy, które łatwo rozpoznać po pierwszym łyku. Nebbiolo jest bardziej przewrotne.

W kieliszku często ma zaskakująco jasną barwę — daleką od atramentowej koncentracji Cabernet Sauvignon czy Syrah — ale za tą pozorną delikatnością kryją się wysoka kwasowość, zdecydowana tanina i ogromny potencjał dojrzewania. Trochę przypomina Pinot Noir przez kolor, różę i czerwony owoc, ale jest od niego bardziej kanciaste w młodości i zwykle znacznie bardziej wymagające.

Na tle innych piemonckich odmian także idzie własną drogą. Barbera często daje więcej bezpośredniej soczystości i znacznie mniej tanin, Dolcetto jest zazwyczaj prostsze i bardziej owocowe. Nebbiolo wybiera napięcie, strukturę i cierpliwość.

Od mgły do wielkich win

To jedna z najstarszych odmian północnych Włoch. Pierwsza znana wzmianka o Nebbiolo pochodzi z 1266 roku. Winorośl rozpoczyna cykl wcześnie, ale dojrzewa bardzo późno — często dopiero pod koniec października. Jedna z najbardziej przekonujących teorii łączy jej nazwę ze słowem nebbia, czyli mgła: albo ze względu na jesienne mgły pojawiające się podczas zbiorów, albo przez charakterystyczny nalot na skórkach jagód.

Jego centrum pozostaje Piemont, szczególnie Langhe i okolice Alby, ale odmiana pojawia się również dalej na północy jako Spanna, a w górskiej Valtellinie nosi nazwę Chiavennasca. 

Najciekawsze jest jednak to, jak różnie potrafi opowiedzieć historię miejsca.

Nebbiolo d’Alba – bliżej owocu

Nebbiolo d’Alba pokazuje odmianę w bardziej bezpośrednim wydaniu. Apelacja wymaga minimum 12 miesięcy dojrzewania — znacznie mniej niż w przypadku Barolo. Dzięki temu łatwiej zachować młodzieńczy charakter owocu i wcześniej dopuścić wino do głosu. 

W kieliszku możemy znaleźć wiśnię, malinę, różę i fiołek, a dalej cynamon, lukrecję i charakterystyczną dla Nebbiolo taninę. Nie jest to jednak „łatwe czerwone wino”. Nadal pozostaje wytrawne, wyraźne i strukturalne — tylko bardziej otwarte.

W przypadku Giribaldi Nebbiolo d’Alba 2022 pojawiają się róża, wanilia, cynamon i lukrecja, a wino zachowuje harmonijną, zdecydowaną strukturę. Producent korzysta z dużych beczek i tonneaux, zamiast budować całość wyłącznie na intensywnym wpływie małej beczki. 

To świetny wybór do risotta z grzybami, tagliatelle z ragù, kaczki, pieczonej cielęciny czy twardych serów. Wino na długi jesienny obiad, kolację z przyjaciółmi albo wieczór, kiedy po prostu mamy ochotę otworzyć coś naprawdę interesującego.

Barolo – ta sama odmiana, więcej czasu

Barolo zaczyna od tego samego Nebbiolo, ale prowadzi je znacznie dalej.

Powstaje wyłącznie z tej odmiany w ściśle określonej części Langhe i musi dojrzewać minimum 38 miesięcy, z czego przynajmniej 18 w drewnie. Historycznie jego związek z piemoncką arystokracją dał początek słynnemu określeniu „król win i wino królów”. Młode Barolo może być stanowcze, taniczne i wymagające. Z czasem jednak robi się fascynujące: róża i wiśnia zaczynają łączyć się z lukrecją, tytoniem, skórą, przyprawami, suszonymi ziołami, a później także z nutami ziemi i trufli.

Giribaldi Barolo 2020 dojrzewa przez 24 miesiące w barrique. Jest zdecydowanie bardziej zbudowane niż Nebbiolo d’Alba: oprócz róży i wiśni pojawia się tytoń, a taniny są mocniejsze i potrzebują więcej czasu oraz odpowiedniego towarzystwa przy stole. 
Tu można sięgnąć po dziczyznę, jagnięcinę, długo duszoną wołowinę, intensywne sosy, dojrzewające sery i oczywiście dania z truflami.

Ale Barolo ma jeszcze jedną cechę — potrafi być okazją samo w sobie. Sprawdza się jako prezent dla miłośnika wielkich win, butelka na ważną rocznicę czy elegancki prezent biznesowy. To wino, któremu warto dać trochę więcej czasu i uwagi.

Które wybrać?

Najprostsza odpowiedź brzmi: to zależy od wieczoru.

Nebbiolo d’Alba jest bardziej spontaniczne, soczyste i gotowe do rozmowy od pierwszych minut. Barolo jest poważniejsze, głębsze i wymaga więcej cierpliwości.

Nie są to więc dwa poziomy tej samej drabiny.

To dwa różne sposoby opowiedzenia jednej historii.

Nebbiolo d’Alba na kolację. Barolo na wydarzenie. A najlepiej spróbować obu obok siebie i przekonać się, jak wiele potrafi zmienić miejsce, czas i sposób dojrzewania.

Leszek, Eliza & zespół Buy Wine